Wyrokiem z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej rozstrzygnął istotny problem dotyczący praktyk stosowanych przez banki w kredytach konsumenckich. Chodzi o to, czy instytucje finansowe mogą naliczać odsetki od skredytowanych kosztów kredytu, czyli od prowizji, składek ubezpieczeniowych i innych opłat doliczanych do salda zadłużenia, mimo że środki te nigdy nie trafiają do dyspozycji konsumenta.
Odpowiedź Trybunału jest jednoznaczna – taka praktyka jest niezgodna z prawem unijnym.
Odsetki od skredytowanych kosztów kredytu – na czym polega mechanizm?
W standardowej umowie kredytu gotówkowego bank wypłaca kredytobiorcy określoną kwotę, np. 70 000 zł . Jednocześnie do salda zadłużenia dolicza własne należności takie jak, prowizję za udzielenie kredytu, składki na ubezpieczenie spłaty lub inne opłaty. Konsument nigdy nie otrzymuje tych środków, ponieważ trafiają one bezpośrednio do banku lub powiązanego ubezpieczyciela już w dniu uruchomienia kredytu.
Mechanizm w praktyce wygląda następująco – kredytobiorca zaciąga zobowiązanie na 78 000 zł, lecz do dyspozycji otrzymuje jedynie 70 000 zł. Przez cały okres spłaty odsetki są jednak naliczane od pełnych 78 000 zł, w tym od 8 000 zł prowizji, którą konsument de facto zwrócił bankowi już w momencie zawarcia umowy.To właśnie ten mechanizm określany jest jako odsetki od skredytowanych kosztów kredytu. Efektem jest płacenie odsetek od kwoty, która nigdy faktycznie nie znalazła się w rękach kredytobiorcy.
Wyrok TSUE C-744/24 a odsetki od skredytowanych kosztów kredytu
Trybunał Sprawiedliwości UE potwierdził, że opisana praktyka jest niezgodna z prawem europejskim. Naliczone odsetki od skredytowanych kosztów kredytu naruszają przepisy dyrektywy 2008/48/WE o kredycie konsumenckim, która wymaga, aby całkowita kwota kredytu, stanowiąca podstawę naliczania odsetek, obejmowała wyłącznie środki rzeczywiście udostępnione konsumentowi.
Konsekwencją tego naruszenia jest również błędne wyliczenie Rzeczywistej Rocznej Stopy Oprocentowania. Jeżeli bank oprocentowuje kwotę wyższą niż faktycznie wypłacona, RRSO podana w umowie jest niższa niż ta, którą konsument rzeczywiście ponosi, a to stanowi naruszenie obowiązku informacyjnego wynikającego z ustawy o kredycie konsumenckim.
Roszczenie pierwsze: sankcja kredytu darmowego
Polskie prawo przewiduje szczególną konsekwencję naruszenia przez bank obowiązków informacyjnych – sankcję kredytu darmowego uregulowaną w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Jej skutkiem jest obowiązek zwrotu kredytobiorcy jedynie nominalnej kwoty kapitału, bez żadnych odsetek, prowizji ani kosztów. Cały kredyt staje się dla konsumenta darmowy.
Naliczanie odsetek od skredytowanych kosztów i wynikające z tego zaniżenie RRSO stanowi podstawę do zastosowania SKD. Jest to najdalej idące roszczenie przysługujące kredytobiorcy z tytułu wadliwości umowy – eliminuje konieczność ponoszenia jakichkolwiek kosztów ponad zwrot kapitału.
Ograniczenia stosowania SKD:
- Termin roczny – uprawnienie wygasa rok po wykonaniu umowy (art. 45 ust. 5 u.k.k.); w przypadku kredytów spłaconych kilka lat temu złożenie oświadczenia o skorzystaniu z SKD może być już niemożliwe.
- Zakres podmiotowy i przedmiotowy – ustawa obejmuje wyłącznie umowy spełniające określone warunki dotyczące kwoty kredytu i jego rodzaju.
Roszczenie alternatywne: zwrot nienależnie pobranych odsetek
Gdy SKD nie może zostać zastosowana z przyczyn formalnych np. ze względu na upływ rocznego terminu, wyrok TSUE C-744/24 otwiera odrębną ścieżkę, jaką jest żądanie zwrotu nienależnie pobranych odsetek od skredytowanych kosztów kredytu. Roszczenie to wynika bezpośrednio z prawa europejskiego i jest niezależne od wymogów ustawy o kredycie konsumenckim.
Zakres tego roszczenia jest węższy niż pełna SKD – obejmuje wyłącznie nadpłacone odsetki naliczone od kosztów doliczonych do salda, a nie całość poniesionych kosztów kredytu. Mimo to w praktyce może oznaczać realną kwotę do odzyskania, uzasadniającą podjęcie działań prawnych.
Jak ocenić roszczenie dotyczące odsetek od skredytowanych kosztów kredytu?
Ocena wymaga analizy konkretnej umowy kredytowej obejmującej:
- datę zawarcia umowy i datę całkowitej spłaty,
- kwotę kredytu i strukturę kosztów (prowizja, ubezpieczenie, inne opłaty),
- treść klauzul informacyjnych i sposób wyliczenia RRSO,
- spełnienie warunków formalnych do zastosowania sankcji kredytu darmowego.
Na tej podstawie możliwe jest ustalenie zarówno właściwego instrumentu prawnego, jak i szacunkowej wartości roszczenia. Zalecamy każdemu kredytobiorcy, który zaciągał kredyt gotówkowy z doliczanymi do salda kosztami, weryfikację umowy pod kątem opisanych naruszeń.
Podsumowanie
Wyrok TSUE C-744/24 z 23 kwietnia 2026 r. stanowi istotny krok w ochronie praw konsumentów na rynku kredytów gotówkowych. Trybunał jednoznacznie potwierdził, że bank nie ma prawa naliczać odsetek od skredytowanych kosztów kredytu, a naruszenie tego zakazu rodzi konkretne roszczenia finansowe – zarówno w formie sankcji kredytu darmowego, jak i żądania zwrotu nienależnie pobranych odsetek opartego bezpośrednio na prawie unijnym.
W przypadku pytań dotyczących konkretnej umowy kredytowej zapraszamy do kontaktu z kancelarią.
Czym są „odsetki od skredytowanych kosztów kredytu”?
To sytuacja, w której bank dolicza do kredytu swoje koszty (np. prowizję, ubezpieczenie), a następnie nalicza odsetki nie tylko od kwoty wypłaconej klientowi, ale również od tych kosztów, które nigdy nie zostały faktycznie przekazane kredytobiorcy.
Co zmienił wyrok TSUE w sprawie C-744/24?
Trybunał Sprawiedliwości UE uznał, że naliczanie odsetek od kosztów kredytu doliczonych do salda zadłużenia, które nie zostały realnie wypłacone konsumentowi, jest niezgodne z prawem unijnym, w szczególności z dyrektywą o kredycie konsumenckim.
Jak sprawdzić, czy moja umowa kredytowa jest objęta tym problemem?
Należy przeanalizować kilka elementów umowy: datę jej zawarcia i spłaty, strukturę kosztów (prowizja, ubezpieczenie, inne opłaty doliczone do salda), sposób wyliczenia RRSO oraz treść klauzul informacyjnych. Jeśli bank doliczał koszty do salda kredytu i naliczał od nich odsetki, istnieje duże prawdopodobieństwo naruszenia.
Treść artykułu: Zespół Kancelarii Adwokatów i Radcow Prawnych Kałużyńska, Sokołowska i Wspólnicy sp. k.
