Przedawnienie roszczeń odszkodowawczych może sprawić, że poszkodowany utraci możliwość dochodzenia odszkodowania i innych należnych świadczeń, nawet jeśli odpowiedzialność sprawcy nie budzi żadnych wątpliwości. Wiele osób przyjmuje, że na dochodzenie odszkodowania ma zawsze 3 lata od dnia wypadku. W rzeczywistości przepisy przewidują wyjątki, a ustalenie początku biegu przedawnienia roszczeń odszkodowawczych wymaga analizy okoliczności konkretnej sprawy.
Czym jest przedawnienie roszczeń odszkodowawczych?
Przedawnienie roszczeń odszkodowawczych nie powoduje wygaśnięcia roszczenia. Oznacza jedynie, że po upływie określonego terminu przedawnienia osoba zobowiązana do naprawienia szkody, przykładowo ubezpieczyciel lub sprawca, może uchylić się od zapłaty, podnosząc zarzut przedawnienia.
Dla poszkodowanego ma to istotne konsekwencje. Nawet jeśli szkoda została właściwie udokumentowana, a odpowiedzialność sprawcy nie budzi wątpliwości, zbyt późne podjęcie działań może uniemożliwić uzyskanie odszkodowania lub zadośćuczynienia.
Po ilu latach następuje przedawnienie roszczeń odszkodowawczych?
Co do zasady termin przedawnienia roszczeń odszkodowawczych wynosi 3 lata. Nie liczy się go jednak zawsze od dnia wypadku. Decydujący jest moment, w którym poszkodowany dowiedział się lub mógł dowiedzieć się o szkodzie oraz o osobie odpowiedzialnej za jej naprawienie.
Ma to szczególne znaczenie przy szkodach na osobie. Skutki urazów często ujawniają się dopiero po zakończeniu leczenia lub rehabilitacji. Dopiero wtedy można ocenić rzeczywisty zakres szkody, wysokość należnych świadczeń odszkodowawczych oraz ustalić, kiedy rozpoczyna się bieg przedawnienia roszczeń odszkodowawczych.
Przepisy przewidują także wyjątki. Jeżeli szkoda została wyrządzona przestępstwem, roszczenia odszkodowawcze przedawniają się dopiero po 20 latach od dnia jego popełnienia.
Czy przedawnienie dotyczy odszkodowania z OC sprawcy?
Takie same zasady dotyczą przedawnienia roszczeń odszkodowawczych kierowanych do ubezpieczyciela sprawcy w ramach ubezpieczenia OC sprawcy. Dotyczy to zarówno szkód majątkowych, jak i szkód na osobie.
Przedawnieniu podlegają m.in.:
- koszty leczenia i rehabilitacji,
- koszty opieki,
- utracone dochody,
- koszty naprawy pojazdu,
- zadośćuczynienie za doznaną krzywdę.
Warto pamiętać, że pierwsza decyzja ubezpieczyciela nie zawsze zamyka sprawę. Jeżeli wypłacona kwota okazała się zbyt niska lub z czasem ujawniły się nowe skutki wypadku, możliwe jest dochodzenie dopłaty do odszkodowania lub kolejnych świadczeń. Warunkiem jest jednak to, aby nie nastąpiło przedawnienie roszczeń odszkodowawczych.
Czy zgłoszenie szkody przerywa bieg przedawnienia?
Samo zgłoszenie szkody nie oznacza automatycznego przerwania biegu przedawnienia.
Znaczenie mogą mieć natomiast takie czynności, jak uznanie roszczenia przez ubezpieczyciela czy wniesienie pozwu do sądu. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny, ponieważ skutki prawne poszczególnych działań zależą od okoliczności konkretnego postępowania likwidacyjnego.
Komentarz eksperta:
W praktyce często spotykamy się z przekonaniem, że każda korespondencja z ubezpieczycielem zabezpiecza interes poszkodowanego. Tymczasem ustalenie, czy termin przedawnienia został przerwany, wymaga analizy całej dokumentacji oraz przebiegu postępowania likwidacyjnego.
Przedawnienie renty i szkód na osobie
Roszczenia o rentę mają szczególny charakter. Każda miesięczna rata przedawnia się oddzielnie, dlatego część zaległych świadczeń może ulec przedawnieniu, mimo że prawo do dalszej renty nadal będzie przysługiwało poszkodowanemu.
Szczególną ochroną objęte są również osoby małoletnie. W przypadku szkód na osobie ustawodawca przewidział wydłużone terminy dochodzenia roszczeń, dzięki czemu osoba poszkodowana może dochodzić swoich praw także po osiągnięciu pełnoletności.
Dlaczego warto przeanalizować termin przedawnienia?
W sprawach odszkodowawczych nie zawsze decyduje data wypadku. Znaczenie mają również moment ujawnienia szkody, zakończenie leczenia, przebieg postępowania prowadzonego przez ubezpieczyciela oraz prawidłowe ustalenie biegu przedawnienia. Dlatego przed rezygnacją z dochodzenia roszczeń warto przeanalizować dokumentację i ustalić, czy przedawnienie roszczeń odszkodowawczych rzeczywiście nastąpiło.
W praktyce zdarza się, że poszkodowani błędnie zakładają, iż jest już za późno na podjęcie działań. Tymczasem analiza dokumentacji, prawidłowe ustalenie terminu przedawnienia oraz ocena okoliczności sprawy mogą pozwolić na dochodzenie odszkodowania.
Czy odszkodowanie zawsze przedawnia się po 3 latach?
Nie. Jest to ogólna zasada, jednak przepisy przewidują wyjątki, między innymi w przypadku szkód wyrządzonych przestępstwem.
Czy mogę dochodzić dopłaty do odszkodowania?
Tak, jeżeli roszczenie nie uległo przedawnieniu, a wypłacona kwota nie rekompensuje całej szkody.
Czy przedawnione roszczenie znika?
Nie. Nadal istnieje, jednak osoba zobowiązana do zapłaty może skutecznie uchylić się od jego spełnienia, podnosząc zarzut przedawnienia.
Treść artykułu: Zespół Kancelarii Adwokatów i Radcow Prawnych Kałużyńska, Sokołowska i Wspólnicy sp. k.
