Młodzi ludzie coraz częściej korzystają z finansowania oferowanego przez banki i firmy pożyczkowe. Środki te przeznaczają m.in. na czesne, kursy, sprzęt do nauki czy bieżące koszty utrzymania podczas studiów. Problemy mogą pojawić się jednak w przypadku wykrycia nieprawidłowości w zawartej umowie kredytu.
Czy przy takich okolicznościach możliwa jest sankcja kredytu darmowego? Zagadnienie SKD a kredyt studencki budzi spore zainteresowanie, a możliwość skorzystania z tej instytucji zależy przede wszystkim od rodzaju zawartej umowy. Należy odróżnić ustawowy kredyt studencki, o którym mowa w art. 98 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, od standardowego kredytu gotówkowego lub pożyczki zaciągniętej na cele związane ze studiami. To charakter prawny finansowania ma kluczowe znaczenie dla oceny możliwości zastosowania SKD.
Czym jest sankcja kredytu darmowego i jaki ma związek z kredytem studenckim?
Sankcja kredytu darmowego, uregulowana w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim, pozwala konsumentowi, w przypadku określonych naruszeń ze strony kredytodawcy, spłacić kredyt bez odsetek i innych kosztów należnych kredytodawcy, po złożeniu pisemnego oświadczenia. Nie oznacza to umorzenia zadłużenia, ponieważ co do zasady zwrotowi nadal podlega pożyczony kapitał.
W kontekście zagadnienia SKD a kredyt studencki istotne jest to, że ustawa wskazuje konkretny katalog naruszeń, które mogą prowadzić do zastosowania sankcji. Nie każde uchybienie czy literówka w umowie prowadzi zatem do pomniejszenia kwoty, którą konsument powinien zwrócić bankowi.
Prawo do skorzystania z SKD jest także ograniczone terminem. Zgodnie z obecnym brzmieniem ustawy, uprawnienie do skorzystania z sankcji kredytu darmowego wygasa po roku od dnia wykonania umowy.
SKD a kredyt studencki – co trzeba wiedzieć
Możliwość skorzystania z sankcji kredytu darmowego zależy przede wszystkim od rodzaju zawartej umowy. Należy odróżnić ustawowy kredyt studencki, uregulowany w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, od zwykłego kredytu gotówkowego lub pożyczki zaciągniętej na sfinansowanie edukacji.
Ustawowy kredyt studencki jest wyłączony z zakresu ustawy o kredycie konsumenckim, dlatego nie podlega sankcji kredytu darmowego określonej w art. 45 tej ustawy. Nie oznacza to jednak braku ochrony prawnej, ponieważ w określonych przypadkach możliwe jest częściowe lub całkowite umorzenie zobowiązania na zasadach przewidzianych w odrębnych przepisach.
Inaczej wygląda sytuacja w przypadku standardowego kredytu gotówkowego lub pożyczki przeznaczonej na cele edukacyjne. Takie finansowanie może podlegać przepisom o SKD, jeżeli spełnia warunki określone w ustawie o kredycie konsumenckim, a kredytodawca dopuścił się naruszeń uzasadniających zastosowanie sankcji.
Kluczowe znaczenie ma zatem analiza treści i podstawy prawnej zawartej umowy. Sam fakt przeznaczenia środków na edukację nie wyklucza możliwości skorzystania z SKD, podobnie jak nazwa produktu stosowana przez bank nie przesądza o jego kwalifikacji prawnej.
Jakie błędy w umowie kredytu na naukę mogą mieć znaczenie?
Podstawą zastosowania sankcji kredytu darmowego nie są drobne nieścisłości w umowie, lecz naruszenia obowiązków kredytodawcy wskazanych w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Konieczne jest zatem ustalenie, czy w danym przypadku wystąpiły uchybienia uzasadniające zastosowanie tej sankcji.
Każda umowa wymaga indywidualnej analizy pod kątem spełnienia ustawowych przesłanek. Samo naliczenie prowizji, zastosowanie dodatkowego ubezpieczenia czy wysokiego oprocentowania nie stanowi automatycznie podstawy do skorzystania z SKD. W przypadku wątpliwości zasadna jest konsultacja z profesjonalnym pełnomocnikiem, który oceni treść umowy i możliwość dochodzenia uprawnień przez kredytobiorcę.
Jak to wygląda przy kredytach zawartych wiele lat temu?
Szczególnej uwagi wymagają starsze umowy kredytów studenckich. Do końca 2018 r. system funkcjonował na podstawie ustawy z 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich. Umowy kredytów i pożyczek zawarte w czasie obowiązywania dawnej ustawy nadal zachowują swoją ważność. Do udzielonych na ich podstawie kredytów i pożyczek stosuje się przepisy nowej ustawy.
Czy warto sprawdzać umowę kredytu lub pożyczki zawartej na studiach?
Warto zweryfikować, czy umowa nie narusza praw konsumenta szczególnie jeśli finansowanie miało formę standardowego kredytu bankowego lub pożyczki, a nie ustawowego kredytu studenckiego.
Krok 1. Ustalenie, czy umowa podlega przepisom ustawy o kredycie konsumenckim.
Krok 2. Analiza umowy pod kątem naruszeń wskazanych w art. 45 ustawy oraz sprawdzenie, czy nie upłynął termin na skorzystanie z sankcji kredytu darmowego.
Czy można skorzystać z sankcji kredytu darmowego w przypadku kredytu zaciągniętego na studia?
Tak, jeżeli jest to standardowy kredyt gotówkowy lub pożyczka spełniająca warunki ustawy o kredycie konsumenckim, a kredytodawca dopuścił się naruszeń uzasadniających zastosowanie SKD. Ustawowy kredyt studencki jest natomiast wyłączony z zakresu tej ustawy.
Jakie naruszenia mogą stanowić podstawę do zastosowania SKD?
Podstawą mogą być naruszenia obowiązków kredytodawcy wskazanych w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Każda umowa wymaga indywidualnej analizy, ponieważ sama prowizja, wysokie oprocentowanie czy dodatkowe opłaty nie przesądzają o możliwości skorzystania z sankcji kredytu darmowego.
Treść artykułu: Zespół Kancelarii Adwokatów i Radcow Prawnych Bański, Kałużyńska i Wspólnicy sp. k.

