Służebność przesyłu to jedno z najczęściej spotykanych ograniczeń prawa własności nieruchomości. Dotyczy sytuacji, gdy przez działkę przebiegają linie energetyczne, gazociągi, wodociągi czy inne urządzenia należące do przedsiębiorstwa przesyłowego. Właściciele gruntów coraz częściej zadają pytanie: czy można cofnąć służebność przesyłu i odzyskać pełną swobodę w korzystaniu z nieruchomości? Odpowiedź brzmi: w określonych sytuacjach – tak.
Służebność przesyłu powstaje na podstawie umowy, orzeczenia sądu lub przez zasiedzenie. W praktyce często bywa tak, że właściciel nie miał realnego wpływu na jej ustanowienie, a obecność urządzeń znacząco obniża wartość działki. Nic więc dziwnego, że pojawia się potrzeba cofnięcia służebności przesyłu lub przynajmniej jej ograniczenia.
Służebność przesyłu – kiedy możliwe jest cofnięcie?
Cofnięcie służebności przesyłu jest możliwe, gdy przestaje ona być potrzebna lub gdy zmieniły się okoliczności, w których została ustanowiona. Przykładowo, jeżeli urządzenia przesyłowe zostały zlikwidowane albo przeniesione w inne miejsce, właściciel może żądać zniesienia służebności przesyłu.
Podstawą prawną jest art. 294 i 295 Kodeksu cywilnego w związku z przepisami o służebności przesyłu. Sąd może zdecydować o jej zniesieniu, jeżeli stała się ona szczególnie uciążliwa dla właściciela, a jednocześnie nie jest już niezbędna dla przedsiębiorstwa przesyłowego.
W praktyce cofnięcie służebności przesyłu wymaga wykazania, że dalsze jej utrzymywanie nie ma uzasadnienia technicznego ani gospodarczego.
Służebność przesyłu a umowa – czy można ją rozwiązać?
Jeżeli służebność przesyłu została ustanowiona na podstawie umowy, możliwe jest jej zniesienie w drodze porozumienia stron. Właściciel nieruchomości oraz przedsiębiorstwo przesyłowe mogą zawrzeć nową umowę, w której dojdzie do cofnięcia służebności przesyłu lub zmiany jej zakresu.
Często praktykowanym rozwiązaniem jest przeniesienie urządzeń w inne miejsce działki albo całkowite ich usunięcie. W takich przypadkach zniesienie służebności przesyłu następuje poprzez odpowiedni wpis w księdze wieczystej.
Warto pamiętać, że przedsiębiorstwo przesyłowe nie ma obowiązku zgodzić się na cofnięcie służebności, jeżeli urządzenia są nadal potrzebne do realizacji zadań publicznych.
Służebność przesyłu – droga sądowa
Gdy porozumienie nie jest możliwe, właściciel może wystąpić do sądu z wnioskiem o zniesienie służebności przesyłu. Sąd bada wtedy, czy dalsze istnienie służebności jest uzasadnione oraz czy nie narusza w nadmierny sposób prawa własności.
Postępowanie sądowe w sprawach o służebność przesyłu często wiąże się z opiniami biegłych, którzy oceniają możliwość zmiany przebiegu instalacji lub ich likwidacji. W niektórych przypadkach sąd może zamiast cofnięcia służebności przyznać właścicielowi wyższe wynagrodzenie za służebność przesyłu.
Czy cofnięcie służebności przesyłu zawsze się opłaca? | Podsumowanie
Choć cofnięcie służebności przesyłu bywa możliwe, nie zawsze jest rozwiązaniem najkorzystniejszym. Proces sądowy może być długi i kosztowny, a jego wynik niepewny. Dlatego wielu właścicieli decyduje się na negocjacje w sprawie podwyższenia wynagrodzenia lub zmiany przebiegu urządzeń.
W praktyce służebność przesyłu można potraktować jako punkt wyjścia do rozmów z przedsiębiorstwem. Często już samo zgłoszenie roszczeń prowadzi do ugody i poprawy warunków korzystania z nieruchomości.
Podsumowując, odpowiedź na pytanie czy można cofnąć służebność przesyłu brzmi: tak, ale tylko w określonych sytuacjach. Każdy przypadek wymaga indywidualnej analizy, uwzględniającej zarówno interes właściciela, jak i potrzeby przedsiębiorstwa przesyłowego.
Najczęściej zadawane pytania
Czy służebność przesyłu zawsze można cofnąć?
Nie. Cofnięcie jest możliwe tylko, gdy urządzenia nie są już potrzebne technicznie lub gospodarczo, albo gdy zmienią przebieg lub zostaną zlikwidowane.
Czy mogę cofnąć służebność przesyłu bez udziału sądu?
Tak, jeśli została ustanowiona na podstawie umowy, strony mogą dojść do porozumienia i zawrzeć nową umowę znoszącą służebność lub zmieniającą jej zakres.
Co zrobić, jeśli przedsiębiorstwo przesyłowe nie zgadza się na cofnięcie służebności?
Wtedy właściciel może złożyć wniosek do sądu o zniesienie służebności przesyłu. Sąd oceni, czy dalsze utrzymywanie ograniczenia jest uzasadnione, a w niektórych przypadkach może przyznać wyższe wynagrodzenie zamiast cofnięcia służebności.
Treść artykułu: Zespół Kancelarii Adwokatów i Radcow Prawnych Kałużyńska, Sokołowska i Wspólnicy sp. k.
