Wielu właścicieli nieruchomości zmaga się z problemem infrastruktury energetycznej, która od lat przebiega przez ich działki. W takich sytuacjach kluczowe znaczenie ma służebność przesyłu, a właściwie dochodzenie roszczeń o odszkodowanie lub wynagrodzenie za korzystanie z gruntu. Jeżeli na Twojej posesji znajduje się słup na działce, odszkodowanie może być w pełni zasadne – nawet jeśli urządzenia stoją tam od wielu lat. Poniżej wyjaśniamy, jak wygląda procedura i jakie prawa przysługują właścicielowi.
Służebność przesyłu – kiedy przysługuje właścicielowi działki?
Służebność przesyłu to prawo przedsiębiorstwa energetycznego, gazowego, wodociągowego czy telekomunikacyjnego do korzystania z części cudzej nieruchomości w celu eksploatacji urządzeń przesyłowych. Właściciel działki może domagać się rekompensaty finansowej, ponieważ obecność słupów, rur czy kabli ogranicza możliwość zabudowy, obniża wartość nieruchomości oraz wpływa na komfort korzystania z terenu.
Co ważne, nawet jeśli przedsiębiorstwo uważa, że ma prawo do korzystania z działki „z mocy prawa”, właściciel nadal może ubiegać się o wynagrodzenie za służebność przesyłu, jeżeli nigdy nie zawarto umowy ani nie uregulowano tego w sposób formalny.
Służebność przesyłu ustanowienie – jak wygląda procedura?
Jeżeli na Twojej posesji znajdują się urządzenia przesyłowe, a przedsiębiorstwo nadal nie uregulowało swojej obecności, możesz domagać się formalnego ustanowienia służebności przesyłu. Proces można przeprowadzić na dwa sposoby:
- W drodze umowy – to szybkie rozwiązanie, w którym przedsiębiorstwo proponuje wynagrodzenie za korzystanie z nieruchomości.
- W postępowaniu sądowym – gdy strony nie mogą dojść do porozumienia. Wówczas sąd ustala, jak przebiega służebność oraz jakie wynagrodzenie przysługuje właścicielowi.
Sąd przy ustalaniu kwoty bierze pod uwagę m.in. stopień ingerencji w nieruchomość, zajętą powierzchnię, obniżenie wartości działki i ograniczenia w jej użytkowaniu.
Słup na działce – odszkodowanie za szkody i ograniczenia
Obecność urządzeń przesyłowych może powodować liczne utrudnienia: ograniczenie zabudowy, problemy z podziałem gruntu, spadek wartości nieruchomości czy zagrożenie dla bezpieczeństwa. W takich przypadkach właściciel może wystąpić o:
- odszkodowanie za szkody spowodowane przez słupy,
- wynagrodzenie za służebność przesyłu,
- rekompensatę za utracone korzyści,
- przebudowę lub przesunięcie urządzeń (gdy ich lokalizacja uniemożliwia prawidłowe korzystanie z działki).
Roszczenia te przedawniają się dopiero po wielu latach, dlatego nawet długoletnia obecność słupa nie pozbawia właściciela prawa do rekompensaty.
Wynagrodzenie za służebność przesyłu – jak je wylicza się w praktyce?
Kwota, którą można uzyskać jako wynagrodzenie za służebność przesyłu, zależy od wielu czynników. Najczęściej rzeczoznawcy biorą pod uwagę:
- rynkową wartość gruntu,
- powierzchnię zajętą przez urządzenia oraz strefę ochronną,
- stopień ograniczeń w korzystaniu z terenu,
- szacowany spadek wartości nieruchomości,
- charakter i rodzaj urządzeń (energetyczne, gazowe, telekomunikacyjne).
W praktyce wynagrodzenie może wynosić od kilku do nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych, a przy dużych działkach – znacznie więcej. Często oprócz jednorazowego świadczenia można dochodzić również cyklicznych opłat.
Ustanowienie służebności przesyłu – dlaczego warto działać? | Podsumowanie
Właściciel, który nie ureguluje sytuacji prawnej, traci dwa ważne elementy: możliwość kontroli nad swoim gruntem oraz szansę na uzyskanie pieniędzy za korzystanie z nieruchomości. Ustanowienie służebności przesyłu porządkuje stan prawny działki, ułatwia sprzedaż, a przede wszystkim zapewnia odszkodowanie i wynagrodzenie za utracone możliwości zagospodarowania terenu.
Jeśli więc masz na działce urządzenia przesyłowe, warto sprawdzić, czy przedsiębiorstwo ma do tego formalne prawo. Jeśli nie – dochodzenie roszczeń jest w pełni uzasadnione.
Najczęściej zadawane pytania
Czy należy mi się odszkodowanie za słup energetyczny na działce?
Tak. Jeśli przedsiębiorstwo korzysta z Twojej nieruchomości bez uregulowanej służebności przesyłu, możesz dochodzić wynagrodzenia lub odszkodowania za ograniczenie korzystania z gruntu.
Czy mogę żądać ustanowienia służebności przesyłu?
Tak. Można to zrobić umownie z przedsiębiorstwem lub – w razie braku porozumienia – w postępowaniu sądowym, które ustali przebieg służebności i należne wynagrodzenie.
Czy roszczenia przedawniają się, jeśli słup stoi od wielu lat?
Nie od razu. Długoletnia obecność urządzeń nie odbiera prawa do dochodzenia roszczeń, a właściciel nadal może żądać uregulowania sytuacji i zapłaty wynagrodzenia.
Treść artykułu: Zespół Kancelarii Adwokatów i Radcow Prawnych Kałużyńska, Sokołowska i Wspólnicy sp. k.
