Sankcja kredytu darmowego odrzucona przez bank – co może zrobić konsument?

Jeśli bank odrzucił Twoje oświadczenie o sankcji kredytu darmowego, nie oznacza to końca sprawy. Sankcja kredytu darmowego wynikająca z art. 45 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim działa z mocy prawa, a bank nie może jej „nie uznać”, jeśli przesłanki zostały spełnione. Konsument ma prawo dochodzić swoich roszczeń na drodze sądowej, a praktyka polskich sądów coraz konsekwentniej staje po stronie kredytobiorców.

Na czym polega sankcja kredytu darmowego?

Sankcja kredytu darmowego to szczególny mechanizm ochrony konsumenta przewidziany w polskim prawie kredytowym. Jej podstawą jest art. 45 UKK, który w ustępie 1 stanowi:

“W przypadku naruszenia przez kredytodawcę poszczególnych przepisów ustawy o kredycie konsumenckim konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy, z wyjątkiem kosztów ustanowienia zabezpieczeń kredytu.”

Mechanizm jest prosty, lecz jego skutki są istotne. W przypadku zastosowania sankcji kredytu darmowego kredytodawca traci prawo do odsetek, prowizji i innych opłat związanych z kredytem. Konsument zwraca wyłącznie udostępniony kapitał, a nadpłacone ponad tę kwotę środki mogą podlegać zwrotowi jako świadczenie nienależne na podstawie Kodeksu cywilnego. 

Sankcja kredytu darmowego a odmowa banku

Odmowa uznania oświadczenia przez kredytodawcę jest w praktyce niemal regułą, a nie wyjątkiem. Banki i instytucje finansowe odrzucają oświadczenia konsumentów z kilku powtarzających się powodów:

1. Kwestionowanie naruszenia 

Kredytodawca twierdzi, że umowa jest zgodna z przepisami i nie zawiera błędów uprawniających do skorzystania z SKD. Często jest to stanowisko formalne, powtarzające treść wzorca umowy bez merytorycznego odniesienia się do wskazanego naruszenia.

2. Zarzut upływu terminu

Bank podnosi, że roczny termin z art. 45 ust. 5 UKK już upłynął. Zarzut ten bywa stawiany pochopnie, zwłaszcza gdy instytucja finansowa przyjmuje niekorzystną dla konsumenta interpretację, że termin biegnie od dnia zawarcia umowy, a nie od dnia jej wykonania.

W takiej sytuacji jest możliwość uzyskania zwrotu niesłusznie naliczonych odsetek na  innej podstawie.

3. Kwestionowanie formy oświadczenia

zarzut, że oświadczenie nie spełnia wymogów formalnych (brak podpisu, błędne dane umowy, przesłanie niewłaściwym kanałem).

Istotne jest to, że odmowa uznania sankcji kredytu darmowego przez bank nie wywołuje skutków prawnych wiążących konsumenta. SKD stanowi sankcję ustawową, której zastosowanie nie jest uzależnione od zgody kredytodawcy ani od jego akceptacji zasadności złożonego oświadczenia. Odmowa jest więc jedynie stanowiskiem procesowym kredytodawcy, które konsument może zakwestionować przed sądem.

Jak złożyć oświadczenie i dochodzić zwrotu po odmowie banku?

Jeśli bank odrzucił Twoje oświadczenie, postępowanie przebiega według następującego schematu:

Krok 1 – Weryfikacja skuteczności oświadczenia

Przed podjęciem dalszych kroków należy ocenić, czy oświadczenie zostało złożone prawidłowo. Jeśli oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego miało braki formalne, warto złożyć nowe – o ile termin jeszcze nie upłynął.

Krok 2 – Analiza stanowiska banku

Odpowiedź banku należy traktować jako materiał procesowy. Należy zidentyfikować, jakie zarzuty bank formułuje, i przygotować na nie merytoryczną odpowiedź. Kredytodawcy często powołują się na te same argumenty, które sądy już wcześniej odrzucały w podobnych sprawach.

Krok 3 – Wezwanie do zapłaty (opcjonalne)

Przed złożeniem pozwu warto wystosować formalne wezwanie do zapłaty, wskazujące dokładną kwotę żądania oraz termin spełnienia świadczenia. Wezwanie precyzuje roszczenie i stanowi dowód próby polubownego rozwiązania sporu.

Krok 4 – Złożenie pozwu do sądu

Roszczenia z tytułu SKD są roszczeniami majątkowymi. Właściwość miejscowa sądu wyznacza zasadniczo art. 27 Kodeksu postępowania cywilnego (miejsce zamieszkania pozwanego) lub art. 34 k.p.c. (miejsce wykonania zobowiązania). W sprawach o wartości przedmiotu sporu do 100 000 zł właściwy jest sąd rejonowy; powyżej tej kwoty – sąd okręgowy.

Termin sankcji kredytu darmowego – kiedy jest już za późno?

Kluczowe znaczenie ma zatem ustalenie, co należy rozumieć pod pojęciem „wykonania umowy”. Kwestia ta pozostaje jednym z istotnych zagadnień interpretacyjnych w orzecznictwie. Zgodnie z korzystniejszą dla konsumentów wykładnią wykonanie umowy następuje wraz z dokonaniem przez konsumenta ostatniej czynności związanej z jej realizacją, w szczególności ze spłatą zobowiązania. Odmienny pogląd zakłada natomiast, że momentem wykonania umowy jest chwila wypłaty kredytu przez kredytodawcę. 

W praktyce oznacza to, że osoby nadal spłacające kredyt lub takie, które zakończyły jego spłatę w okresie krótszym niż rok, powinny zweryfikować możliwość skorzystania z sankcji kredytu darmowego. Termin zawity nie podlega bowiem zawieszeniu ani przywróceniu, dlatego zwłoka może skutkować bezpowrotną utratą tego uprawnienia.

Podsumowanie

Odmowa banku w sprawie sankcji kredytu darmowego nie oznacza zakończenia możliwości dochodzenia swoich praw. Jest to jedynie stanowisko kredytodawcy, które może zostać zakwestionowane.

Kluczowe znaczenie mają:

• prawidłowa analiza umowy kredytowej,
• ustalenie, czy doszło do naruszenia przepisów ustawy o kredycie konsumenckim,
• skuteczne złożenie oświadczenia,
• zachowanie ustawowego terminu,
• odpowiednie przygotowanie argumentacji przed sądem.

Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że ich umowa kredytowa może zawierać błędy niewidoczne na pierwszy rzut oka. Jeżeli posiadasz kredyt konsumencki zawarty po 2011 roku, warto sprawdzić, czy spełnia on warunki do zastosowania sankcji kredytu darmowego.

Treść artykułu: Zespół Kancelarii Adwokatów i Radcow Prawnych Kałużyńska, Sokołowska i Wspólnicy sp. k.