Urządzenia przesyłowe na nieruchomości często budzą wątpliwości właścicieli działek. Słupy energetyczne, gazociągi, wodociągi lub inne elementy infrastruktury przesyłowej mogą ograniczać sposób korzystania z gruntu. Wielu właścicieli zastanawia się, czy takie urządzenia zostały posadowione legalnie i czy przedsiębiorstwo przesyłowe posiada odpowiedni tytuł prawny do korzystania z nieruchomości. Jak to zweryfikować?
Urządzenia przesyłowe na nieruchomości a służebność przesyłu
Służebność przesyłu to prawo, które pozwala przedsiębiorstwu korzystać z cudzej nieruchomości w zakresie niezbędnym do budowy, eksploatacji i konserwacji urządzeń przesyłowych. Może zostać ustanowiona na podstawie umowy, orzeczenia sądu lub decyzji administracyjnej.
Właściciel nie traci prawa własności do działki, jednak musi liczyć się z określonymi ograniczeniami dotyczącymi jej użytkowania, wynikającymi z obecności urządzeń przesyłowych na nieruchomości.
Księga wieczysta jako źródło informacji o urządzeniach przesyłowych
Pierwszym krokiem powinna być analiza księgi wieczystej nieruchomości. W dziale III mogą znajdować się informacje dotyczące służebności przesyłu oraz przedsiębiorstwa przesyłowego uprawnionego do korzystania z gruntu.
Brak wpisu nie oznacza automatycznie, że urządzenia przesyłowe na nieruchomości znajdują się tam nielegalnie. Czasami podstawą korzystania z nieruchomości są inne dokumenty, dlatego konieczna jest dalsza weryfikacja.
Dokumenty potwierdzające legalność urządzeń przesyłowych na nieruchomości
Przedsiębiorstwo przesyłowe powinno dysponować dokumentem potwierdzającym prawo do korzystania z nieruchomości. Może to być:
- umowa ustanawiająca służebność przesyłu,
- akt notarialny,
- prawomocne orzeczenie sądu,
- decyzja administracyjna,
- dokument potwierdzający zasiedzenie.
Jako właściciel nieruchomości masz prawo zwrócić się do przedsiębiorstwa przesyłowego o przedstawienie podstawy prawnej korzystania z działki. Brak odpowiedzi lub niepełna dokumentacja mogą wymagać dokładniejszej analizy.
Zweryfikuj mapy geodezyjne
Warto również sprawdzić ewidencję gruntów i mapy geodezyjne. Dzięki nim można ustalić, czy przebieg linii energetycznych lub innych instalacji – czyli faktyczne rozmieszczenie urządzeń przesyłowych na nieruchomości, odpowiada dokumentacji.
Jeżeli urządzenia przesyłowe zajmują większy obszar niż wynika z dostępnych dokumentów, właściciel może domagać się wyjaśnień, a w niektórych sytuacjach także wynagrodzenia.
Czy przedsiębiorstwo może korzystać z działki bez ograniczeń?
Nawet prawidłowo ustanowiona służebność przesyłu nie daje przedsiębiorstwu pełnej swobody. Korzystanie z nieruchomości, na której znajdują się urządzenia przesyłowe, powinno odbywać się w sposób jak najmniej uciążliwy dla właściciela.
Warto zwrócić uwagę, czy przedsiębiorstwo przesyłowe:
- nie zajmuje większej części działki niż przewidują dokumenty,
- informuje o planowanych pracach,
- nie powoduje zniszczeń ogrodzenia lub upraw,
- nie utrudnia korzystania z nieruchomości ponad konieczną miarę.
W przypadku naruszeń związanych z urządzeniami przesyłowymi na nieruchomości warto sporządzić dokumentację fotograficzną i wystąpić do przedsiębiorstwa o wyjaśnienia.
Co zrobić, jeśli przedsiębiorstwo nie ma tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości?
Jeżeli okaże się, że przedsiębiorstwo korzysta z nieruchomości bez podstawy prawnej, właściciel może dochodzić swoich praw. Możliwe jest między innymi:
- ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem,
- dochodzenie zapłaty za bezumowne korzystanie z gruntu,
- żądanie usunięcia urządzeń przesyłowych,
- dochodzenie odszkodowania.
W wielu przypadkach spór dotyczący urządzeń przesyłowych na nieruchomości można zakończyć ugodą, jednak czasami konieczne jest skierowanie sprawy do sądu.
Podsumowanie
Weryfikację legalności korzystania z działki przez przedsiębiorstwo przesyłowe warto rozpocząć od sprawdzenia księgi wieczystej, dokumentów oraz map geodezyjnych. Im wcześniej właściciel nieruchomości przeanalizuje sytuację związaną z urządzeniami przesyłowymi na nieruchomości, tym łatwiej będzie mu dochodzić swoich praw.
Jak sprawdzić, czy urządzenia przesyłowe na nieruchomości są legalne?
Należy sprawdzić księgę wieczystą, dokumenty przedsiębiorstwa przesyłowego oraz mapy geodezyjne. Ważne jest ustalenie, czy istnieje służebność przesyłu lub inna podstawa prawna korzystania z działki.
Czy brak wpisu służebności w księdze wieczystej oznacza nielegalne korzystanie z działki?
Nie. Przedsiębiorstwo może posiadać inny tytuł prawny, dlatego konieczna jest analiza dokumentów.
Czy właściciel może żądać wynagrodzenia za służebność przesyłu?
Tak, ustanowienie służebności przesyłu może wiązać się z obowiązkiem wypłaty wynagrodzenia właścicielowi nieruchomości.
Treść artykułu: Zespół Kancelarii Adwokatów i Radcow Prawnych Kałużyńska, Sokołowska i Wspólnicy sp. k.
