Ustawa frankowa weszła w życie 7 sierpnia 2026 r., a jej zasadniczym celem jest usprawnienie i przyspieszenie postępowań sądowych dotyczących tzw. kredytów frankowych oraz ograniczenie obciążenia sądów. Sprawy dotyczące kredytów powiązanych z frankiem szwajcarskim od wielu lat stanowią istotne obciążenie dla polskiego wymiaru sprawiedliwości. Rosnąca liczba postępowań dotyczących umów kredytowych denominowanych i indeksowanych do CHF doprowadziła do znacznego zwiększenia obciążenia sądów, w szczególności sądów okręgowych i apelacyjnych. W konsekwencji czas oczekiwania na rozpoznanie sprawy oraz uzyskanie prawomocnego rozstrzygnięcia ulegał wydłużeniu.
Odpowiedzią ustawodawcy na ten problem jest ustawa z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego.
Ustawa frankowa – uproszczenie i przyspieszenie postępowania
Ustawa frankowa wprowadza szereg rozwiązań proceduralnych mających usprawnić rozpoznawanie spraw frankowych. Rozszerzono możliwość prowadzenia postępowań bez przeprowadzania rozprawy, wykorzystania środków komunikacji na odległość oraz składania zeznań w formie pisemnej.
Do najważniejszych zmian ustawy frankowej należy możliwość rozpoznania sprawy przez sąd pierwszej instancji na posiedzeniu niejawnym, także w określonych przypadkach pomimo wniosku strony o przeprowadzenie rozprawy. Ustawa umożliwia również zdalne przesłuchanie świadka oraz przesłuchanie strony poprzez złożenie przez nią zeznań na piśmie.
Istotnym rozwiązaniem jest możliwość sporządzenia uproszczonego uzasadnienia wyroku poprzez odwołanie się do twierdzeń i argumentacji przedstawionych w pismach procesowych. Apelacje i zażalenia co do zasady mogą być rozpoznawane w składzie jednego sędziego, z uwzględnieniem wyjątków przewidzianych w k.p.c.
Ustawa przewiduje także możliwość wydania przez referendarza sądowego postanowienia o umorzeniu postępowania po cofnięciu pozwu lub apelacji, szczególne zasady zwrotu części opłat sądowych oraz rozwiązania dotyczące wybranych postępowań przed Sądem Najwyższym.
Wprowadzone przez ustawę frankową regulacje mają ograniczyć liczbę czynności procesowych wymagających osobistego udziału stron i świadków oraz przyczynić się do skrócenia czasu rozpoznawania spraw dotyczących kredytów frankowych.
Ustawa frankowa – tylko CHF czy też EUR?
Odpowiedź na pytanie „ustawa frankowa tylko dla CHF czy też EUR?” jest jednoznaczna. Zakres ustawy frankowej został ograniczony do określonych umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego (CHF) zawartych z konsumentami.
Oznacza to, że ustawa frankowa nie obejmuje kredytów ani pożyczek powiązanych z euro, dolarem amerykańskim ani innymi walutami. Tym samym odpowiedź na pytanie „czy ustawa frankowa dotyczy kredytu w euro?” brzmi: nie. Podobnie należy odpowiedzieć na pytanie, czy ustawa frankowa obejmuje USD – kredyty powiązane z dolarem nie zostały objęte szczególną regulacją.
Warto zaznaczyć, że wyszukiwane przez kredytobiorców hasło „ustawa frankowa 2025” może być mylące. Obowiązująca regulacja została uchwalona w 2026 r. i weszła w życie 7 sierpnia 2026 r. Dlatego przy ocenie sytuacji prawnej należy odwoływać się do aktualnego brzmienia ustawy frankowej.
Czy można pozwać bank w sprawie kredytu w euro lub dolarach?
Brak zastosowania ustawy frankowej nie oznacza pozbawienia kredytobiorcy możliwości dochodzenia roszczeń. Osoba posiadająca kredyt w euro lub dolarach może wystąpić przeciwko bankowi na zasadach ogólnych.
Ocena zasadności roszczeń wymaga jednak każdorazowo analizy konkretnej umowy. Znaczenie mogą mieć między innymi postanowienia dotyczące mechanizmu denominacji lub indeksacji, sposobu ustalania kursów walut oraz zakresu informacji przekazanych konsumentowi przed zawarciem umowy.
Sam fakt powiązania kredytu z walutą obcą nie przesądza ani o nieważności umowy, ani o abuzywności jej postanowień. Dlatego osoby posiadające kredyt w EUR lub USD powinny analizować treść konkretnej umowy oraz okoliczności jej zawarcia.
Ustawa frankowa – co oznacza dla kredytobiorców?
Ustawa frankowa wprowadza szczególne rozwiązania dotyczące postępowań związanych z określonymi umowami kredytu denominowanego lub indeksowanego do CHF. Jej zakres jednak nie obejmuje wszystkich kredytów denominowanych do waluty obcej.
Kredytobiorcy posiadający zobowiązania w euro lub dolarach nadal mogą dochodzić swoich praw, jednak w ich przypadku ustawa frankowa nie znajduje zastosowania. Możliwość wystąpienia z roszczeniami wobec banku należy oceniać na podstawie konkretnej umowy oraz przepisów prawa znajdujących zastosowanie do danej sprawy.
Kogo obejmuje ustawa frankowa?
Ustawa frankowa obejmuje konsumentów posiadających określone umowy kredytu lub pożyczki powiązane z CHF. Zakres regulacji zależy od rodzaju umowy oraz spełnienia warunków wskazanych w ustawie.
Czy ustawa frankowa obejmuje USD?
Nie. Ustawa frankowa nie obejmuje kredytów powiązanych z dolarem amerykańskim (USD). W przypadku takich umów możliwość dochodzenia roszczeń należy analizować na zasadach ogólnych.
Czy ustawa frankowa dotyczy kredytu w euro?
Nie. Ustawa frankowa dotyczy wyłącznie określonych umów powiązanych z frankiem szwajcarskim (CHF). Kredyty powiązane z euro nie mieszczą się w zakresie tej szczególnej regulacji.
Treść artykułu: Zespół Kancelarii Adwokatów i Radcow Prawnych Kałużyńska, Sokołowska i Wspólnicy sp. k.
