O co chodzi z podnoszonym przez banki zarzutem zatrzymania? Czy ten zarzut jest zasadny? – to jedne z najczęściej zadawanych pytań przez klientów naszej Kancelarii pojawiających się w sporach dotyczących kredytów powiązanych z walutą CHF. Poniżej przedstawiamy krótko, co powoduje zarzut zatrzymania i jakie może mieć skutki? Zarzut zatrzymania pozwala bankowi domagać się zabezpieczenia zwrotu wypłaconego kapitału w sytuacji, gdy umowa kredytowa zostanie uznana za nieważną przez sąd. Ale czy jest to prawnie skuteczne?
Czym jest zarzut zatrzymania w sprawach frankowych?
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 14 grudnia 2023 r. (C-28/22) wyraźnie zaznaczył, że korzystanie z zarzutu zatrzymania nie może ograniczać uprawnień konsumenta przewidzianych w dyrektywie 93/13/EWG. Oznacza to, że banki nie są uprawnione do stosowania tej instytucji w sposób osłabiający ochronę osób posiadających kredyty frankowe.
Trybunał wskazał również, że to do sądu krajowego należy zbadanie, czy podniesienie zarzutu zatrzymania nie zaburza równowagi kontraktowej stron oraz czy nie pogarsza sytuacji konsumenta. Stanowi to istotne odejście od wcześniejszej praktyki, w której część sądów przyjmowała stanowisko banków bez pogłębionej analizy, co w konsekwencji nierzadko prowadziło do pozbawienia frankowiczów prawa do odsetek za opóźnienie.
Jakie są ważne wyroki w temacie zarzutu zatrzymania?
W postanowieniu z 8 maja 2024 r. (C-424/22) Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej potwierdził tę linię orzeczniczą, jednoznacznie wskazując, że bank nie może skutecznie powoływać się na prawo zatrzymania, jeżeli jego zastosowanie blokowałoby konsumentowi realne uzyskanie zasądzonych kwot.
Analogiczne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwale z 19 czerwca 2024 r. (III CZP 31/23), uznając, że bankowi nie przysługuje prawo zatrzymania w sytuacji, gdy istnieje możliwość rozliczenia roszczeń stron w drodze potrącenia.
W sprawach frankowych banki coraz częściej podnoszą zarzut zatrzymania jako argument mający ograniczyć obowiązek natychmiastowej wypłaty środków na rzecz kredytobiorcy. W praktyce oznacza to, że bank może wstrzymać się z rozliczeniem do momentu zwrotu przez frankowicza kwoty udostępnionego kapitału. Takie działanie ma zabezpieczać interes instytucji finansowej w sytuacji unieważnienia umowy.
Natomiast należy podkreślić, że orzecznictwo polskich sądów nie jest jednolite w kwestii uznawania tej instytucji w sporach dotyczących kredytów frankowych. Część sądów powołuje się w swoich orzeczeniach na dopuszczalność zarzutu zatrzymania, inne natomiast wskazują, że jego zastosowanie może być sprzeczne z ochroną konsumenta wynikającą z prawa europejskiego. Uprzedzając Państwa zapytanie – z praktyki zawodowej, którą możemy się podzielić, wskazujemy, że Poznańskie sądy nie podzielają stosowania zarzutu zatrzymania.
Jak zarzut zatrzymania wpływa na rozliczenia z bankiem przy unieważnieniu umowy?
Należy podkreślić, że mechanizm ten ma bezpośredni wpływ na sposób rozliczenia stron po unieważnieniu umowy kredytowej.
Jeżeli sąd stwierdzi nieważność umowy kredytu frankowego, powstaje obowiązek wzajemnego zwrotu świadczeń. Kredytobiorca powinien oddać bankowi otrzymany kapitał, natomiast bank zobowiązany jest do zwrotu wszystkich pobranych rat, prowizji oraz innych opłat związanych z umową. Banki wykorzystują zarzut zatrzymania, aby chronić się przed sytuacją, w której musiałyby wypłacić frankowiczowi całość nienależnie pobranych środków bez jednoczesnego odzyskania kapitału.
W dominującej praktyce sądy jednak stoją na stanowisku, że można uzależnić wykonanie wyroku od rozliczenia zobowiązań między stronami stosując przy rozliczeniu bezpośrednio teorię dwóch kondykcji z pominięciem zarzutu zatrzymania.
Natomiast w sporach frankowych bardzo istotna jest profesjonalna analiza umowy i strategii procesowej. Pomoc prawnika zwiększa szansę na skuteczne podważenie argumentów banku, dlatego że wiele postępowań frankowych kończy się korzystnym rozstrzygnięciem dla kredytobiorcy, jednak sposób rozliczenia stron nadal pozostaje przedmiotem sporów.
Warto jednak zauważyć, że mimo obciążenia sądów, liczba korzystnych wyroków dla Frankowiczów pozostaje wysoka. To sprawia, że wielu kredytobiorców decyduje się na pozew zamiast zawierania ugody z bankiem.
Znaczenie profesjonalnej pomocy prawnej w sprawach frankowych
Postępowania dotyczące kredytów waloryzowanych do CHF są skomplikowane pod względem prawnym i wymagają znajomości aktualnej linii orzeczniczej. Dlatego wielu kredytobiorców decyduje się na współpracę z wyspecjalizowanymi kancelariami.
Jednym z podmiotów aktywnie działających w obszarze sporów frankowych jest Kancelaria Kałużyńska, Sokołowska i Wspólnicy, która analizuje możliwość unieważnienia umowy kredytu, prowadzi negocjacje z bankami oraz reprezentuje klientów przed sądami powszechnymi.
Zarzut zatrzymania w sprawach frankowych. Co to jest i jak wpływa na rozliczenia z bankiem? | Podsumowanie
Kwestia zarzutu zatrzymania pozostaje ważnym zagadnieniem w kontekście sporów o umowy kredytowe CHF. Choć instytucja ta może chronić interesy banków, jej zastosowanie w sprawach konsumenckich budzi wątpliwości interpretacyjne.
Rosnąca liczba korzystnych wyroków dla frankowiczów pokazuje, że skuteczna strategia procesowa oraz analiza umowy przez doświadczonych prawników, takich jak eksperci z Kancelarii Kałużyńska, Sokołowska i Wspólnicy, może znacząco wpłynąć na wynik sporu sądowego.
Najczęściej zadawane pytania:
Czym jest zarzut zatrzymania w sprawach frankowych?
Zarzut zatrzymania to argument podnoszony przez banki w sporach dotyczących kredytów powiązanych z CHF. Pozwala on bankowi wstrzymać się z wypłatą zasądzonych na rzecz kredytobiorcy środków do momentu zwrotu przez niego kapitału otrzymanego w ramach kredytu.
Czy zarzut zatrzymania jest skuteczny w sprawach frankowych?
Nie zawsze. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości UE oraz Sądu Najwyższego jego stosowanie nie może ograniczać praw konsumenta. W wielu sprawach sądy wskazują, że rozliczenie stron może nastąpić poprzez potrącenie lub zastosowanie teorii dwóch kondykcji, bez konieczności korzystania z zarzutu zatrzymania.
Treść artykułu: Zespół Kancelarii Adwokatów i Radcow Prawnych Kałużyńska, Sokołowska i Wspólnicy sp. k.
