Sankcja kredytu darmowego to instytucja umożliwiająca konsumentowi rozliczenie kredytu bez odsetek i innych kosztów należnych kredytodawcy, po spełnieniu warunków ustawowych. Często pojawiającym się pytaniem jest, czy podobne uprawnienie przysługuje osobie spłacającej kredyt hipoteczny lub kredyt mieszkaniowy?

Upraszczając, w przypadku typowych kredytów hipotecznych zawartych od 22 lipca 2017 r. sankcja kredytu darmowego z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim co do zasady nie ma zastosowania. Inaczej może wyglądać sytuacja części starszych umów. Znaczenie mają również rzeczywisty charakter kredytu, jego przeznaczenie, sposób zabezpieczenia oraz data podpisania umowy.

Najważniejsze informacje

  • Typowe kredyty hipoteczne zawarte od 22 lipca 2017 r. co do zasady nie są objęte SKD. Podlegają odrębnej ustawie o kredycie hipotecznym, a nie art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim.
  • SKD to zwrot samego kapitału. Po złożeniu pisemnego oświadczenia zwracasz kwotę udzielonego kredytu bez odsetek i innych kosztów należnych kredytodawcy, ale nie oznacza to umorzenia całego zadłużenia.
  • Nazwa produktu nie przesądza o możliwości zastosowania SKD. Liczą się data zawarcia umowy, konsumencki lub gospodarczy cel kredytu, przeznaczenie środków, sposób zabezpieczenia oraz treść umowy.
  • Część umów może być kredytem konsumenckim, np. finansowanie niezabezpieczone hipoteką, umowy spełniające ustawowe kryteria dotyczące wartości i przeznaczenia albo złożone konstrukcje z celami konsumpcyjnymi.
  • Prawo do SKD wygasa po roku od dnia wykonania umowy. Zacznij od ustalenia, jakie przepisy dotyczą Twojej umowy, i zgromadź dokumenty.

Czym jest sankcja kredytu darmowego?

Sankcja kredytu darmowego (SKD) została uregulowana w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim i pozwala zwrócić tylko udzielony kapitał, bez odsetek i innych kosztów należnych kredytodawcy. W przypadku naruszenia przez kredytodawcę określonych w ustawie obowiązków może przysługiwać Ci uprawnienie do skorzystania z tej sankcji poprzez złożenie stosownego oświadczenia w formie pisemnej. Nie oznacza to umorzenia całego zadłużenia, co do zasady do zwrotu pozostaje otrzymany kapitał.

Ustawa o kredycie konsumenckim przewiduje zamknięty katalog naruszeń obowiązków ustawowych przez kredytodawcę, których wystąpienie może stanowić podstawę do zastosowania sankcji. Oznacza to, że nie każde uchybienie formalne, w tym w szczególności oczywista omyłka pisarska czy literówka w treści umowy, uzasadnia skorzystanie z sankcji i prowadzi do zwolnienia z obowiązku ponoszenia odsetek oraz innych kosztów kredytu.

Możliwość skorzystania z sankcji kredytu darmowego podlega również ograniczeniu czasowemu. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim uprawnienie to wygasa z upływem roku od dnia wykonania umowy.

zdjęcie makiety domu na stole, obok niego dłoń trzymająca znak procent

Czy SKD obejmuje kredyt hipoteczny?

Co do zasady nie, ponieważ kredyty hipoteczne podlegają regulacjom odrębnej ustawy o kredycie hipotecznym, a nie ustawie o kredycie konsumenckim. W konsekwencji standardowe finansowanie przeznaczone na zakup lub budowę nieruchomości, którego spłatę zabezpieczono hipoteką, zasadniczo nie kwalifikuje się do objęcia sankcją kredytu darmowego.

Nie oznacza to jednak, że samo określenie umowy mianem „kredytu hipotecznego“ przesądza o wyłączeniu możliwości zastosowania SKD. Dla prawidłowej oceny decydujące znaczenie mają postanowienia umowne, charakter udzielonego finansowania oraz jego kwalifikacja prawna w świetle obowiązujących przepisów.

Nie każde zobowiązanie finansowe przeznaczone na cele związane z nieruchomością musi być automatycznie traktowane jako kredyt hipoteczny w rozumieniu właściwych przepisów. W określonych okolicznościach umowa może zostać zakwalifikowana jako kredyt konsumencki, co otwiera możliwość dochodzenia uprawnień wynikających z SKD. Może to dotyczyć przede wszystkim finansowania, które nie zostało zabezpieczone hipoteką, a także umów spełniających ustawowe kryteria dotyczące wartości kredytu i jego przeznaczenia. Znaczenie mogą mieć również bardziej złożone konstrukcje umowne, obejmujące zarówno elementy związane z finansowaniem nieruchomości, jak i inne cele konsumpcyjne.

Należy jednak podkreślić, że możliwość zastosowania SKD wymaga każdorazowej oceny charakteru prawnego konkretnej umowy. Standardowe kredyty udzielane na zakup lub budowę domu bądź mieszkania, zabezpieczone hipoteką, co do zasady pozostają poza zakresem regulacji dotyczących sankcji kredytu darmowego.

Czy sankcja kredytu darmowego dotyczy kredytu hipotecznego w PKO BP?

Posługiwanie się określeniem „kredyt mieszkaniowy PKO BP“ nie jest wystarczające do jednoznacznego ustalenia reżimu prawnego właściwego dla danej umowy. Rozstrzygnięcie, czy możesz skorzystać z sankcji kredytu darmowego, wymaga uprzedniego zbadania treści i charakteru zobowiązania. Następnie trzeba ustalić, czy zastosowanie znajdują przepisy art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim, wcześniejsze brzmienie tych przepisów, czy też ustawa o kredycie hipotecznym.

W przypadku kredytu hipotecznego w PKO BP lub innym banku kluczowe znaczenie będą miały w szczególności:

  • data zawarcia umowy,
  • konsumencki lub gospodarczy cel kredytu,
  • przeznaczenie środków,
  • sposób zabezpieczenia zobowiązania,
  • treść umowy kredytowej oraz formularza informacyjnego,
  • historia zmian oprocentowania i pobieranych kosztów.
zdjęcie przedstawiające słoik z monetami, obok niego kolumny ustawione z monet. Na nimi makieta domu z dźwigiem.

Jak sprawdzić, czy umowę można zakwestionować?

Zacznij od ustalenia, jakie przepisy mają zastosowanie do Twojej umowy. Dopiero później można ocenić ewentualne naruszenia banku, terminy dochodzenia roszczeń oraz możliwe podstawy prawne żądania zwrotu kosztów.

Do analizy warto przygotować przede wszystkim umowę kredytu wraz z załącznikami i regulaminem, formularz informacyjny, aneksy, harmonogramy spłat, historię wpłat oraz dokumenty dotyczące prowizji, ubezpieczeń i innych kosztów.

Czy SKD obejmuje kredyt hipoteczny?

Co do zasady nie. Typowe kredyty hipoteczne zawarte od 22 lipca 2017 r. podlegają odrębnym przepisom. Decydujące znaczenie mają jednak data zawarcia i treść umowy.

Czy SKD można zastosować do kredytu mieszkaniowego w PKO BP?

To zależy od kwalifikacji prawnej umowy. Konieczna jest analiza jej treści, przeznaczenia kredytu, zabezpieczeń oraz dokumentacji dotyczącej kosztów.

Ile mam czasu na skorzystanie z SKD?

Zgodnie z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim uprawnienie wygasa z upływem roku od dnia wykonania umowy.

Treść artykułu: Zespół Kancelarii Adwokatów i Radców Prawnych Bański, Kałużyńska i Wspólnicy sp. k.