Sankcja kredytu darmowego (SKD) oraz dochodzenie nieważności umowy kredytu frankowego stanowią odrębne instrumenty ochrony konsumenta. Różnią się przede wszystkim podstawą prawną, warunkami zastosowania oraz skutkami, jakie wywołują dla kredytobiorcy.
Wybór właściwej drogi wymaga zatem ustalenia, z jakiego rodzaju naruszeniem mamy do czynienia w konkretnej umowie. Nie każda umowa kredytowa może być objęta SKD, podobnie jak samo powiązanie kredytu z walutą obcą nie przesądza o możliwości stwierdzenia jej nieważności.
Co to właściwie jest sankcja kredytu darmowego?
Sankcja kredytu darmowego stanowi instrument ochrony konsumenta, który w przypadku naruszenia przez kredytodawcę określonych obowiązków wynikających z ustawy o kredycie konsumenckim może umożliwić spłatę kredytu bez odsetek oraz innych kosztów kredytu objętych sankcją. Celem tej regulacji jest zapewnienie konsumentom ochrony w sytuacji, gdy kredytodawca nie dochował wymogów określonych w przepisach prawa.
Unieważnienie umowy CHF – na czym polega?
Unieważnienie umowy CHF polega na stwierdzeniu przez sąd, że umowa jest nieważna ze skutkiem od chwili jej zawarcia. Mówiąc prościej, oznacza to, że umowę traktuje się tak, jakby od początku nie wywoływała skutków prawnych.
W przypadku kredytów powiązanych z walutą obcą podstawą takiego rozstrzygnięcia mogą być w szczególności niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne), które naruszają prawa i interesy konsumenta. Dotyczy to zwłaszcza postanowień regulujących sposób przeliczania kwoty kredytu lub poszczególnych rat według kursów waluty ustalanych przez bank.
Jeżeli po wyeliminowaniu niedozwolonych postanowień umowa nie może być dalej wykonywana, sąd może stwierdzić jej nieważność. Skutkiem takiego rozstrzygnięcia jest co do zasady konieczność wzajemnego rozliczenia stron – bank zobowiązany jest do zwrotu świadczeń otrzymanych od kredytobiorcy, natomiast kredytobiorca zwraca bankowi otrzymany kapitał kredytu, z uwzględnieniem zasad wynikających z konkretnej sprawy i aktualnego orzecznictwa.
SKD a kredyt frankowy – najważniejsze różnice
Sankcja kredytu darmowego i sprawy dotyczące kredytów frankowych opierają się na innych podstawach prawnych. W przypadku SKD kluczowe znaczenie ma prawidłowość realizacji przez kredytodawcę obowiązków informacyjnych i innych wymogów określonych w ustawie o kredycie konsumenckim. Z kolei w sprawach dotyczących kredytów CHF analizie podlegają przede wszystkim postanowienia umowy, w szczególności te dotyczące mechanizmu indeksacji lub denominacji oraz sposobu ustalania kursów waluty.
Kiedy można skorzystać z sankcji kredytu darmowego?
Nie każda umowa kredytowa może zostać objęta sankcją kredytu darmowego. Aby ocenić, czy SKD może mieć zastosowanie, należy w pierwszej kolejności ustalić, czy dana umowa spełnia ustawową definicję kredytu konsumenckiego oraz czy kredytodawca dopuścił się naruszeń przewidzianych w przepisach.
Znaczenie ma również data zawarcia umowy, jej treść oraz wysokość i charakter zobowiązania. Dlatego sama informacja, że kredytobiorca jest konsumentem, nie przesądza jeszcze o możliwości zastosowania sankcji kredytu darmowego. Konieczna jest analiza konkretnej umowy oraz dokumentów przekazanych kredytobiorcy przy jej zawieraniu.
Jak sprawdzić, czy umowa kredytowa kwalifikuje się do SKD?
Ocena możliwości zastosowania sankcji kredytu darmowego wymaga dokładnego przeanalizowania dokumentacji kredytowej. Warto sprawdzić m.in. umowę kredytu, formularz informacyjny, harmonogram spłat, regulamin oraz aneksy, a następnie zweryfikować, czy kredytodawca prawidłowo określił wszystkie wymagane informacje i koszty kredytu.
Istotne znaczenie ma również termin na złożenie oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Jeżeli kredytobiorca podejrzewa, że jego umowa zawiera naruszenia mogące uzasadniać SKD, warto ustalić, czy uprawnienie do skorzystania z sankcji nadal istnieje i jakie działania należy podjąć w konkretnej sprawie.
Jaka jest różnica SKD a unieważnienie kredytu frankowego?
SKD prowadzi do rozliczenia kredytu bez odsetek i określonych kosztów. Unieważnienie umowy oznacza natomiast jej upadek i wzajemne rozliczenie stron.
Czy SKD ma maksymalną kwotę?
Co do zasady sankcja kredytu darmowego może dotyczyć umów o kredyt konsumencki, których kwota nie przekracza 255 550 zł albo równowartości tej kwoty w walucie innej niż polska. Limit ten wynika z art. 3 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. Nie zawsze. Decydują rodzaj umowy oraz spełnienie ustawowych przesłanek SKD.
Jaki jest termin na skorzystanie z SKD?
Konsument ma co do zasady rok od dnia wykonania umowy na skorzystanie z sankcji kredytu darmowego. Termin ten wynika z art. 45 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim, zgodnie z którym po jego upływie uprawnienie do zastosowania SKD wygasa.
Przed złożeniem oświadczenia należy zatem ustalić, czy termin ten jeszcze nie upłynął oraz czy w konkretnej umowie wystąpiły naruszenia uzasadniające zastosowanie sankcji.
Treść artykułu: Zespół Kancelarii Adwokatów i Radcow Prawnych Kałużyńska, Sokołowska i Wspólnicy sp. k.
