Przez prywatną działkę może przebiegać linia energetyczna, gazociąg lub inne urządzenie przesyłowe. Jeżeli przedsiębiorstwo przesyłowe korzysta z gruntu bez tytułu prawnego, właściciel może mieć podstawy do żądania rekompensaty, jaką jest wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Zanim jednak wystąpi z roszczeniem, powinien sprawdzić, czy przedsiębiorstwo rzeczywiście nie ma prawa do nieruchomości, za jaki okres można dochodzić zapłaty i jak ustalić jej wysokość.
Kiedy występuje bezumowne korzystanie z nieruchomości przez przedsiębiorstwo przesyłowe?
Bezumowne korzystanie z nieruchomości może wystąpić wtedy, gdy przedsiębiorstwo przesyłowe wykorzystuje cudzy grunt bez odpowiedniej podstawy prawnej. Dotyczy to między innymi słupów i linii energetycznych, gazociągów, wodociągów czy innych urządzeń infrastruktury.
Brak umowy podpisanej z obecnym właścicielem nie przesądza jednak o braku prawa przedsiębiorstwa. Podstawą korzystania może być dokument zawarty przez poprzedniego właściciela, decyzja administracyjna albo prawo nabyte w inny sposób. Trzeba również sprawdzić, czy przedsiębiorstwo nie nabyło prawa do korzystania z gruntu przez zasiedzenie służebności przesyłu.
Dlatego pierwszym krokiem powinna być analiza dokumentów i historii urządzenia. Dopiero wtedy można ocenić, czy właściciel ma podstawy do żądania wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości.
Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości a służebność przesyłu
Te kwestie często są ze sobą mylone, choć dotyczą różnych okresów. Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości odnosi się do wcześniejszego korzystania z nieruchomości bez skutecznego tytułu prawnego.
Służebność przesyłu ma natomiast uregulować korzystanie z działki na przyszłość. Dzięki niej przedsiębiorstwo może wykonywać czynności związane z eksploatacją, konserwacją czy naprawą urządzeń w zakresie określonym treścią służebności.
Przed podpisaniem porozumienia warto sprawdzić, czy dokument nie reguluje jednocześnie wcześniejszych roszczeń właściciela, w tym roszczenia o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości.
Za ile lat wstecz przysługuje wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości?
Roszczenia majątkowe podlegają przedawnieniu. Przy ocenie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości co do zasady należy uwzględnić sześcioletni termin.
Nie można więc automatycznie przyjąć, że właściciel otrzyma pieniądze za cały okres istnienia urządzenia. Przy starszych roszczeniach konieczne jest dokładne ustalenie dat i sprawdzenie, jakie przepisy mają zastosowanie.
Ile można odzyskać?
Wysokość wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości zależy od charakteru nieruchomości oraz rzeczywistego zakresu ingerencji przedsiębiorstwa w prawo własności.
Znaczenie może mieć rodzaj urządzenia, powierzchnia i zakres ograniczenia, lokalizacja oraz przeznaczenie działki, a także możliwość jej zabudowy i dalszego zagospodarowania. Istotny jest również okres, którego dotyczy żądanie.
Nie chodzi wyłącznie o powierzchnię zajętą przez słup energetyczny czy przewód. Znaczenie ma także to, jak obecność urządzenia wpływa na możliwość korzystania z nieruchomości. W sprawie sądowej wysokość wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości może wymagać opinii rzeczoznawcy majątkowego.
Co sprawdzić przed wystąpieniem z roszczeniem?
Należy zweryfikować księgę wieczystą, dokumentację geodezyjną, dokumenty nabycia działki i korespondencję z przedsiębiorstwem.
Następnie trzeba ustalić, kto jest właścicielem urządzenia i na jakiej podstawie korzysta z gruntu. W przypadku starszej infrastruktury znaczenie może mieć również historia urządzenia oraz następstwo prawne przedsiębiorstw.
Dopiero po takiej analizie można ocenić, czy należy się wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości, za jaki okres można go dochodzić i czy warto ustanowić służebność przesyłu na przyszłość.
Podsumowanie
Jeżeli przez działkę przebiega infrastruktura przesyłowa, nie warto zakładać, że przedsiębiorstwo automatycznie ma prawo korzystać z gruntu albo że właściciel nie może żądać rekompensaty. Najpierw trzeba sprawdzić tytuł prawny, historię urządzenia, możliwość zasiedzenia i przedawnienie.
Dopiero na tej podstawie można rzetelnie ocenić, czy przysługuje wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości, za jaki okres można go dochodzić i czy korzystne będzie ustanowienie służebności przesyłu. W tego typu sprawach analiza dokumentów pozwala nie tylko ocenić szanse na uzyskanie zapłaty, ale również właściwie przygotować się do rozmów z przedsiębiorstwem przesyłowym.
Czy za słup energetyczny na działce można dostać pieniądze?
Może być to możliwe, jeżeli przedsiębiorstwo nie ma tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości. Sam słup nie przesądza jednak o prawie do zapłaty.
Czy służebność przesyłu i bezumowne korzystanie to to samo?
Nie. Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie dotyczy wcześniejszego okresu, natomiast służebność przesyłu reguluje korzystanie z nieruchomości na przyszłość.
Od czego zależy wysokość wynagrodzenia?
Od rodzaju urządzenia, zakresu korzystania z gruntu, lokalizacji, przeznaczenia działki oraz ograniczeń w jej zagospodarowaniu. W sprawie sądowej kwota może wymagać opinii rzeczoznawcy.
Treść artykułu: Zespół Kancelarii Adwokatów i Radcow Prawnych Kałużyńska, Sokołowska i Wspólnicy sp. k.
