„Ten słup stoi tu od 40 lat, więc przedsiębiorstwo na pewno zasiedziało służebność”.

Takie przekonanie wyraża wielu właścicieli nieruchomości. Zakładają oni, że skoro linia energetyczna znajduje się na ich działce od kilkudziesięciu lat, dochodzenie roszczeń wobec przedsiębiorstwa energetycznego nie ma już sensu.

Tymczasem sam upływ czasu nie przesądza jeszcze o zasiedzeniu służebności przesyłu. O tym, czy przedsiębiorstwo rzeczywiście nabyło takie prawo, decyduje szereg okoliczności, które trzeba przeanalizować indywidualnie.

Znaczenie ma nie tylko to, jak długo urządzenie znajduje się na nieruchomości, ale również od kiedy i w jaki sposób przedsiębiorstwo korzystało z działki, kto wcześniej wykonywał te uprawnienia oraz na jakiej podstawie prawnej odbywało się to korzystanie.

O tym, czy do zasiedzenia doszło, decyduje znacznie więcej niż wiek słupa.

Kiedy przedsiębiorstwo może zasiedzieć służebność przesyłu?

Samo istnienie słupa energetycznego na działce przez kilkadziesiąt lat nie oznacza jeszcze, że przedsiębiorstwo nabyło służebność przesyłu przez zasiedzenie. Zasiedzenie wymaga spełnienia określonych przesłanek, a każdą z nich trzeba ocenić w odniesieniu do konkretnej nieruchomości i historii urządzenia.

Znaczenie ma przede wszystkim to, od kiedy przedsiębiorstwo korzystało z nieruchomości, w jaki sposób to robiło i jaki był zakres tego korzystania. Trzeba również ustalić, kto był właścicielem urządzenia w poszczególnych okresach oraz czy obecne przedsiębiorstwo może powoływać się na korzystanie z nieruchomości przez swoich poprzedników prawnych.

Zasiedzenie służebności przesyłu – po ilu latach przedsiębiorstwo nabywa prawo?

Co do zasady termin zasiedzenia służebności przesyłu wynosi 20 lat w przypadku dobrej wiary i 30 lat w przypadku złej wiary. Prawidłowe ustalenie początku biegu tego terminu może jednak okazać się znacznie trudniejsze, niż sugerowałby sam wiek urządzenia.

Dlatego w sprawie starej linii energetycznej nie wystarczy stwierdzić: „stoi od 40 lat, więc służebność przesyłu została zasiedziana”. Najpierw trzeba sprawdzić, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki zasiedzenia służebności i jaki zakres prawa przedsiębiorstwo mogło w ten sposób nabyć.

Zbliżenie na słup energetyczny, z dużą ilością linii energetycznych

Zasiedzenie służebności przesyłu – co ze słupami i liniami sprzed 2008 roku?

W przypadku starych urządzeń przesyłowych przedsiębiorstwa przez lata powoływały się na możliwość zasiedzenia przed 3 sierpnia 2008 r. tzw. służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu. W praktyce miało to prowadzić do wniosku, że jeżeli słup lub linia znajdowały się na nieruchomości od kilkudziesięciu lat, przedsiębiorstwo mogło już nabyć prawo do korzystania z niej przez zasiedzenie.

To podejście zostało jednak zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 2 grudnia 2025 r., sygn. P 10/16. Trybunał uznał, że nie można w drodze wykładni sądowej wykreować prawa rzeczowego ograniczającego własność, które w tamtym czasie nie było przewidziane w przepisach. Służebność przesyłu została bowiem wprowadzona do Kodeksu cywilnego dopiero w 2008 roku.

Czy sam wiek słupa wystarczy do zasiedzenia służebności przesyłu?

Sam wiek słupa nie wystarcza do wykazania zasiedzenia. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. utorował drogę do zmiany dotychczasowego podejścia. Sądy powszechne w wydawanych obecnie orzeczeniach przyjmują, że przed 3 sierpnia 2008 r. nie mógł rozpocząć się bieg zasiedzenia służebności przesyłu, skoro takie prawo wówczas jeszcze nie istniało. Ma to istotne znaczenie dla właścicieli nieruchomości, ponieważ podważa prosty argument: „urządzenie stoi od 40 lat, więc służebność została zasiedziana”.

W przypadku starej infrastruktury nie wystarczy policzyć lat, przez które słup czy linia znajdują się na działce. Trzeba przede wszystkim ustalić, jakie prawo przedsiębiorstwo twierdzi, że zasiedziało, kiedy bieg zasiedzenia mógł się rozpocząć i czy wcześniejszy okres korzystania z nieruchomości można w ogóle uwzględnić. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego kwestia ta nie może być traktowana jako oczywista.

Zbliżenie na słup energetyczny na pomarańczowym tle zachodzącego słońca.

Jakie dokumenty mają znaczenie przy zasiedzeniu służebności przesyłu?

Przy ocenie sprawy nie warto opierać się wyłącznie na tym, co wynika z obecnego stanu nieruchomości. Znaczenie mogą mieć decyzje administracyjne, mapy, dokumentacja techniczna, protokoły odbioru, dokumenty dotyczące budowy lub modernizacji urządzeń, a także dokumenty pozwalające ustalić następstwo prawne kolejnych przedsiębiorstw.

Szczególnej uwagi wymagają decyzje administracyjne dotyczące realizacji inwestycji. Sam fakt istnienia takiej decyzji nie zawsze oznacza bowiem, że przedsiębiorstwo uzyskało trwałe prawo do korzystania z nieruchomości. Konieczne jest sprawdzenie jej treści, podstawy prawnej oraz zakresu.

W tego rodzaju sprawach historia urządzenia i nieruchomości może być ważniejsza niż obecny stan działki.

Czy czas ma znaczenie przy zasiedzeniu służebności przesyłu?

Zmiana podejścia do zasiedzenia starych urządzeń przesyłowych ma dla właścicieli nieruchomości bardzo praktyczne znaczenie. Nie warto odkładać analizy swojej sytuacji na kolejne lata. Jeżeli bowiem przyjąć, że bieg zasiedzenia służebności przesyłu może rozpocząć się dopiero po 3 sierpnia 2008 r., to w przypadku dobrej wiary termin zasiedzenia wynosi 20 lat. Oznacza to, że pierwsze takie terminy będą upływać już w 2028 roku. Jest to szczególnie ważne dla właścicieli nieruchomości, na których znajdują się urządzenia istniejące od wielu lat, ale których stan prawny do tej pory nie został uregulowany.

Dlatego jeżeli na działce znajduje się słup, linia energetyczna, gazociąg lub inne urządzenie przesyłowe, warto już teraz sprawdzić, na jakiej podstawie przedsiębiorstwo korzysta z nieruchomości i czy istnieją podstawy do uregulowania tej sytuacji.

W takich sprawach czas może mieć bardzo konkretne znaczenie. Im bliżej 2028 r., tym ważniejsze staje się ustalenie, czy przedsiębiorstwo ma prawo do korzystania z nieruchomości, czy też właściciel powinien podjąć działania wcześniej.

Zbliżenie na słup energetyczny na tle niebieskiego nieba

Słup na działce – czy warto już teraz sprawdzić służebność przesyłu?

Jeżeli na Twojej działce od lat stoi słup, przebiega linia energetyczna albo znajduje się inne urządzenie przesyłowe, nie zakładaj, że przedsiębiorstwo automatycznie ma prawo korzystać z Twojej nieruchomości. Warto sprawdzić, kiedy urządzenie powstało, kto z niego korzystał, na jakiej podstawie oraz czy przedsiębiorstwo może powołać się na zasiedzenie.

Czas ma tutaj znaczenie. Jeżeli bieg zasiedzenia miałby rozpocząć się dopiero w 2008 r., pierwsze terminy mogą upłynąć w 2028 r. Dlatego jeśli na Twojej działce znajduje się urządzenie przesyłowe, warto sprawdzić jego stan prawny już teraz. Być może przedsiębiorstwo nie ma jeszcze prawa, na które się powołuje.

Czy sam wiek słupa oznacza, że przedsiębiorstwo zasiedziało służebność przesyłu?

Nie, sam upływ czasu nie przesądza o zasiedzeniu. Trzeba ustalić, od kiedy i w jaki sposób przedsiębiorstwo korzystało z Twojej działki, kto wcześniej wykonywał te uprawnienia oraz na jakiej podstawie prawnej odbywało się to korzystanie.

Czy przed 2008 rokiem można było zasiedzieć służebność przesyłu?

Według wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. nie można było w drodze wykładni sądowej wykreować takiego prawa, ponieważ służebność przesyłu została wprowadzona do Kodeksu cywilnego dopiero w 2008 roku. Sądy powszechne przyjmują więc, że przed 3 sierpnia 2008 r. nie mógł rozpocząć się bieg jej zasiedzenia.

Jakie dokumenty warto sprawdzić przy ocenie zasiedzenia służebności przesyłu?

Warto sprawdzić decyzje administracyjne, mapy, dokumentację techniczną, protokoły odbioru, dokumenty dotyczące budowy lub modernizacji urządzeń oraz dokumenty pozwalające ustalić następstwo prawne przedsiębiorstw. 

Treść artykułu: Zespół Kancelarii Adwokatów i Radcow Prawnych Bański, Kałużyńska i Wspólnicy sp. k.