Czy przedsiębiorstwo przesyłowe musi poinformować właściciela przed wejściem na działkę? Nie zawsze. Zależy to przede wszystkim od podstawy prawnej korzystania z nieruchomości, rodzaju urządzeń oraz celu wejścia na teren. Inaczej może wyglądać sytuacja, gdy przedsiębiorstwo posiada służebność przesyłu, a inaczej, gdy korzysta z uprawnień wynikających z przepisów szczególnych.
Czy przedsiębiorstwo przesyłowe może wejść na moją działkę?
Jeżeli przez nieruchomość przebiega infrastruktura przesyłowa, przedsiębiorstwo może potrzebować dostępu do urządzeń w celu ich kontroli, konserwacji, naprawy lub usunięcia awarii.
Podstawą takiego działania może być służebność przesyłu. Zgodnie z Kodeksem cywilnym pozwala ona przedsiębiorcy korzystać z nieruchomości w oznaczonym zakresie, zgodnie z przeznaczeniem znajdujących się na niej urządzeń.
Nie oznacza to jednak prawa do swobodnego korzystania z całej działki. Istotne jest ustalenie, gdzie, kiedy i w jakim zakresie przedsiębiorstwo może wejść na nieruchomość.
Służebność przesyłu a wejście na nieruchomość
Służebność przesyłu jest ograniczonym prawem rzeczowym. Pozwala przedsiębiorcy korzystać z nieruchomości w zakresie niezbędnym do funkcjonowania urządzeń przesyłowych.
Jeżeli więc przez działkę przebiega gazociąg, linia energetyczna, wodociąg lub inna sieć, przedsiębiorstwo może mieć prawo wejścia na teren w celu wykonania prac związanych z urządzeniami. Zakres tego prawa powinien jednak odpowiadać treści ustanowionej służebności przesyłu.
Właściciel może zatem sprawdzić, czy konkretne wejście na działkę mieści się w zakresie uprawnień przedsiębiorstwa. Jeżeli przedsiębiorstwo korzysta z nieruchomości szerzej, niż wynika to z przysługującego mu prawa, sytuacja może wymagać dodatkowej analizy prawnej.
Co w przypadku awarii?
Awaria urządzeń przesyłowych jest szczególnym przypadkiem. Uszkodzenie gazociągu, sieci energetycznej, wodociągu czy innego urządzenia może wymagać szybkiego dostępu do nieruchomości.
Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami przewidują możliwość zobowiązania właściciela do udostępnienia nieruchomości na potrzeby konserwacji, remontów oraz usuwania awarii określonych urządzeń przesyłowych. Jeżeli właściciel nie wyraża zgody, w określonych sytuacjach może zostać wydana decyzja administracyjna zobowiązująca do udostępnienia nieruchomości.
Za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe w związku z wykonaniem prac właścicielowi może przysługiwać odszkodowanie.
A co z planowanym przeglądem?
Planowany przegląd lub konserwacja to nie to samo co nagła awaria. Jeżeli przedsiębiorstwo chce wejść na nieruchomość w celu wykonania zaplanowanych prac, warto ustalić podstawę prawną, termin oraz zakres czynności.
W przypadku urządzeń energetycznych szczególne uprawnienia mogą wynikać również z Prawa energetycznego. Ich zakres zależy jednak od rodzaju urządzeń i konkretnej sytuacji.
Dlatego samo powołanie się przedsiębiorstwa na fakt posiadania urządzeń na działce nie powinno być traktowane jako wystarczająca odpowiedź na pytanie o zakres jego praw.
Czy właściciel może odmówić wejścia na działkę?
Odmowa nie zawsze będzie skuteczna. Jeżeli przedsiębiorstwo posiada odpowiedni tytuł prawny do korzystania z nieruchomości albo korzysta z uprawnienia wynikającego z ustawy, właściciel może być zobowiązany do umożliwienia wykonania określonych prac.
Z drugiej strony przedsiębiorstwo nie może korzystać z nieruchomości całkowicie dowolnie. Jeżeli zakres prac wykracza poza przysługujące mu uprawnienia, właściciel może domagać się wyjaśnienia podstawy prawnej wejścia i zakresu planowanych czynności.
Warto również zachować korespondencję z przedsiębiorstwem i dokumentować ewentualne szkody powstałe podczas prac.
Przykład
Właściciel otrzymuje informację, że przedsiębiorstwo przesyłowe zamierza wejść na jego działkę w celu wykonania prac przy gazociągu. Nie wie jednak, czy musi wyrazić zgodę.
W takiej sytuacji należy najpierw sprawdzić, czy istnieje służebność przesyłu lub inny tytuł prawny, a następnie ustalić jego zakres. Jeżeli przedsiębiorstwo powołuje się na przepisy szczególne, należy zweryfikować, czy mają one zastosowanie do konkretnej sytuacji.
Jeżeli prace mogą spowodować uszkodzenie ogrodzenia, upraw lub innych elementów nieruchomości, warto również ustalić zasady naprawienia szkody albo uzyskania odszkodowania.
Co zrobić, gdy przedsiębiorstwo chce wejść na działkę?
Właściciel powinien przede wszystkim ustalić:
- kto jest właścicielem urządzeń i na jakiej podstawie korzysta z działki,
- jaki jest zakres służebności przesyłu lub innego uprawnienia,
- jaki jest cel i zakres planowanych prac,
- czy wejście może spowodować szkody i kto odpowiada za ich naprawienie.
Dopiero na tej podstawie można ocenić, czy przedsiębiorstwo ma prawo wejść na nieruchomość i czy właściciel może domagać się dodatkowych wyjaśnień lub odszkodowania.
Czy przedsiębiorstwo przesyłowe może wejść na moją działkę bez mojej zgody?
Może to być możliwe, jeżeli posiada odpowiedni tytuł prawny lub korzysta z uprawnień przewidzianych w przepisach szczególnych. Każdorazowo należy sprawdzić podstawę prawną wejścia.
Czy przedsiębiorstwo musi poinformować mnie o planowanej naprawie?
Nie ma jednej zasady obowiązującej w każdej sytuacji. Znaczenie ma rodzaj urządzenia, charakter prac oraz treść służebności przesyłu lub innych przepisów stanowiących podstawę wejścia na nieruchomość.
Czy należy mi się odszkodowanie za wejście na działkę?
W określonych przypadkach tak. Odszkodowanie może dotyczyć zarówno udostępnienia nieruchomości, jak i szkód powstałych w związku z wykonywaniem prac.
Treść artykułu: Zespół Kancelarii Adwokatów i Radcow Prawnych Bański, Kałużyńska i Wspólnicy sp. k.

