Służebność przesyłu kojarzy się najczęściej ze słupem energetycznym albo linią przebiegającą nad działką. Tymczasem problem dotyczy również infrastruktury, której na pierwszy rzut oka w ogóle nie widać. Gazociąg, wodociąg, ropociąg lub kabel podziemny na działce również mogą stanowić podstawę do sprawdzenia, czy właścicielowi nieruchomości przysługuje odpowiednie wynagrodzenie.
Przez Twoją nieruchomość może przebiegać gazociąg, wodociąg, ciepłociąg, ropociąg, kabel energetyczny lub telekomunikacyjny. Urządzenie może znajdować się pod ziemią od wielu lat i nie być widoczne podczas zwykłego korzystania z działki.
Nie oznacza to jednak, że jego obecność jest prawnie obojętna. Podziemna infrastruktura przesyłowa również może ograniczać sposób korzystania z nieruchomości i może być objęta służebnością przesyłu ustanowioną za odpowiednim wynagrodzeniem.
Służebność przesyłu – nie tylko słup i linia energetyczna
Służebność przesyłu nie dotyczy wyłącznie urządzeń przesyłowych znajdujących się nad powierzchnią gruntu. Kodeks cywilny obejmuje nią również urządzenia służące m.in. do przesyłu lub dystrybucji płynów, gazu czy energii.
W praktyce oznacza to, że znaczenie prawne może mieć również gazociąg, wodociąg, ciepłociąg, ropociąg czy kabel znajdujący się pod ziemią.
To ważne zwłaszcza wtedy, gdy właściciel planuje budowę, podział działki, zmianę sposobu jej zagospodarowania albo sprzedaż nieruchomości.
Przedsiębiorstwo może bowiem potrzebować dostępu do urządzenia w celu jego kontroli, konserwacji, remontu, modernizacji czy usunięcia awarii. Zakres tych uprawnień może jednocześnie wpływać na możliwość korzystania z części nieruchomości przez właściciela.
To, że urządzenia nie widać, nie oznacza więc, że nie wpływa ono na prawo własności.
Czy za podziemną infrastrukturę można otrzymać wynagrodzenie?
Jeżeli przedsiębiorca korzysta z nieruchomości, a stan prawny nie został uregulowany, właściciel może żądać ustanowienia służebności przesyłu za odpowiednim wynagrodzeniem. Wynika to z treści art. 305² § 2 Kodeksu cywilnego.
W pierwszej kolejności należy ustalić, czy przedsiębiorstwo posiada już tytuł prawny do korzystania z nieruchomości.
Może nim być m.in. ustanowiona wcześniej służebność przesyłu. W przypadku starszej infrastruktury przedsiębiorstwo może również powoływać się na nabycie służebności przez zasiedzenie.
Dlatego sam fakt, że urządzenie znajduje się na działce od kilkudziesięciu lat, nie przesądza jeszcze o sytuacji prawnej.
Co z urządzeniami, które są na działce od wielu lat?
W przypadku starszej infrastruktury przesyłowej szczególne znaczenie ma analiza historii urządzenia.
Przedsiębiorstwo może twierdzić, że korzysta z nieruchomości na podstawie zasiedzonej służebności. Taki argument nie oznacza jednak automatycznie, że do zasiedzenia rzeczywiście doszło.
Konieczne jest zbadanie wszystkich przesłanek przewidzianych prawem, w tym okresu i sposobu korzystania z nieruchomości oraz charakteru urządzenia.
Dlatego warto sprawdzić dokumentację dotyczącą budowy i eksploatacji infrastruktury, poprzednie umowy, decyzje administracyjne oraz księgę wieczystą.
Wynagrodzenie za służebność przesyłu – od czego zależy jego wysokość?
Jeżeli istnieją podstawy do ustanowienia służebności przesyłu, wysokość wynagrodzenia nie zależy wyłącznie od długości gazociągu czy kabla.
Znaczenie ma przede wszystkim zakres ograniczenia prawa własności.
Istotne może być m.in.:
- jaka część nieruchomości jest objęta służebnością,
- gdzie przebiega urządzenie,
- jakie uprawnienia ma przedsiębiorstwo,
- w jakim zakresie może korzystać z nieruchomości,
- czy właściciel może zabudować lub inaczej wykorzystać teren nad urządzeniem,
- czy i w jakim zakresie przedsiębiorstwo musi mieć zapewniony dostęp do infrastruktury.
Liczy się więc nie tylko samo urządzenie, ale rzeczywisty zakres ingerencji w prawo właściciela.
Masz infrastrukturę pod ziemią? Warto sprawdzić jej stan prawny.
Podziemny gazociąg, wodociąg, ropociąg czy kabel może przez lata nie powodować żadnych problemów. Sytuacja zmienia się często dopiero wtedy, gdy właściciel chce rozpocząć inwestycję, podzielić działkę albo ją sprzedać.
Dlatego warto wcześniej ustalić:
- jaki rodzaj urządzenia znajduje się na nieruchomości,
- jaki jest jego dokładny przebieg,
- kto jest jego właścicielem lub użytkownikiem,
- kiedy i na jakiej podstawie zostało wybudowane,
- czy ustanowiono służebność przesyłu,
- czy przedsiębiorstwo powołuje się na zasiedzenie,
- oraz jaki jest rzeczywisty zakres ograniczeń związanych z infrastrukturą.
Służebność przesyłu to nie tylko słupy i napowietrzne linie energetyczne.
Jeżeli przez Twoją działkę przebiega podziemna infrastruktura przesyłowa, jej niewidoczność nie oznacza, że kwestia prawna jest nieistotna. W określonych przypadkach również taka infrastruktura może wymagać uregulowania, a właścicielowi nieruchomości może przysługiwać odpowiednie wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu.
Dlatego zanim uznasz, że „z gazociągiem pod działką nic nie da się zrobić”, warto sprawdzić, na jakiej podstawie przedsiębiorstwo korzysta z Twojej nieruchomości i jakie prawa przysługują właścicielowi działki.
Czy za gazociąg lub wodociąg na działce przysługuje wynagrodzenie?
Tak, w określonych przypadkach właściciel nieruchomości może żądać ustanowienia służebności przesyłu za odpowiednim wynagrodzeniem. Kluczowe jest ustalenie, czy przedsiębiorstwo posiada już skuteczny tytuł prawny do korzystania z działki.
Od czego zależy wysokość wynagrodzenia za służebność przesyłu?
Wysokość wynagrodzenia zależy przede wszystkim od zakresu ograniczenia prawa własności oraz uprawnień przedsiębiorstwa do korzystania z nieruchomości. Znaczenie mają m.in. przebieg urządzenia, powierzchnia objęta służebnością i możliwości zagospodarowania działki.
Treść artykułu: Zespół Kancelarii Adwokatów i Radcow Prawnych Bański, Kałużyńska i Wspólnicy sp. k.

