Czy bank może naliczać odsetki od prowizji i innych kosztów kredytu? Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24 może istotnie zmienić sytuację tysięcy kredytobiorców w Polsce. Rozstrzygnięcie dotyka jednego z najbardziej spornych mechanizmów w umowach kredytowych – sposobu kalkulacji całkowitego kosztu zobowiązania.
Naliczanie odsetek od prowizji – na czym polega problem?
W praktyce rynkowej część banków stosowała model, w którym do kwoty kredytu doliczane były koszty pozaodsetkowe – takie jak prowizja czy ubezpieczenie – a następnie od tej powiększonej kwoty naliczano odsetki.
Dla konsumenta oznacza to podwójne obciążenie: najpierw ponosi koszt dodatkowy, a następnie płaci od niego odsetki przez cały okres kredytowania. W efekcie rzeczywisty koszt kredytu znacząco rośnie, choć nie zawsze jest to jasno komunikowane w umowie.
Z perspektywy prawa konsumenckiego kluczowe jest więc nie tylko to, ile wynosi oprocentowanie, ale od jakiej podstawy jest ono liczone.
Przejrzystość umowy kredytowej – kluczowy obowiązek banku
Z punktu widzenia prawa unijnego oraz orzecznictwa TSUE, kluczowe znaczenie ma transparentność umowy kredytowej. Nie wystarczy samo przekazanie informacji – musi ona być zrozumiała i pozwalać konsumentowi ocenić rzeczywiste skutki finansowe zobowiązania.
W praktyce problem polega na tym, że:
- umowy często nie wskazują wprost, że odsetki obejmują także koszty pozaodsetkowe,
- informacje są rozproszone i trudne do interpretacji,
- brakuje jasnego przedstawienia rzeczywistego kosztu kredytu.
Z perspektywy konsumenta oznacza to ograniczoną możliwość świadomego podjęcia decyzji finansowej.
Sankcja kredytu darmowego – realne narzędzie ochrony konsumenta
Sprawa C-744/24 pozostaje w ścisłym związku z instytucją sankcji kredytu darmowego (SKD). W przypadku naruszenia obowiązków informacyjnych przez bank, konsument może skorzystać z uprawnienia polegającego na zwrocie wyłącznie kapitału kredytu – bez odsetek i innych kosztów.
W praktyce oznacza to, że kredytodawca może utracić prawo do:
- odsetek,
- prowizji,
- wszelkich dodatkowych kosztów związanych z kredytem.
To jedno z najsilniejszych narzędzi ochrony konsumenta przewidzianych w przepisach.
Wyrok TSUE – jakie może mieć znaczenie dla rynku?
W analizowanym orzeczeniu Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjął, że:
naliczanie odsetek od kosztów pozaodsetkowych może być dopuszczalne, ale wyłącznie przy spełnieniu rygorystycznych wymogów informacyjnych.
Oznacza to, że bank musi w sposób jasny i niebudzący wątpliwości:
- wskazać, że odsetki obejmują również koszty dodatkowe,
- wyjaśnić mechanizm ich naliczania,
- przedstawić konsekwencje ekonomiczne dla konsumenta.
Brak spełnienia tych warunków może prowadzić do zakwestionowania umowy oraz zastosowania sankcji kredytu darmowego.
Znaczenie wyroku dla kredytobiorców
Rozstrzygnięcie w sprawie C-744/24 ma charakter precedensowy i może wpłynąć na tysiące umów kredytowych zawartych w Polsce.
W praktyce możliwe są:
- roszczenia o zwrot odsetek naliczonych od prowizji,
- podważanie konstrukcji umów kredytowych,
- częstsze stosowanie SKD w sporach sądowych.
Dla wielu konsumentów oznacza to realną szansę na obniżenie kosztów kredytu lub odzyskanie części zapłaconych środków.
Komentarz ekspercki
Z perspektywy praktyki sporów bankowych wyrok należy ocenić jako wyważony. Trybunał nie zakazał wprost omawianego mechanizmu, ale znacząco podniósł standardy informacyjne.
W konsekwencji ciężar ryzyka został przeniesiony na banki – to one muszą wykazać, że konsument był w pełni świadomy konstrukcji kredytu. W przeciwnym razie należy liczyć się z daleko idącymi konsekwencjami finansowymi.
TSUE rozstrzygnęło, czy odsetki mogą obejmować prowizję | Podsumowanie
Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-744/24 dotyczy nie tylko techniki naliczania odsetek, ale przede wszystkim granic dopuszczalnych kosztów kredytu i standardów ochrony konsumenta.
Wyrok TSUE może stać się jednym z najważniejszych rozstrzygnięć dla rynku kredytów konsumenckich w ostatnich latach. Jego skutki odczują zarówno banki, jak i tysiące kredytobiorców w Polsce.
Dla rynku oznacza to konieczność większej transparentności. Dla kredytobiorców – realne narzędzia dochodzenia swoich praw.
Najczęściej zadawane pytania:
Czy bank może naliczać odsetki od prowizji?
Tak, ale tylko wtedy, gdy jasno i zrozumiale poinformuje o tym w umowie oraz wyjaśni skutki finansowe.
Czy mogę odzyskać zapłacone odsetki?
Jeżeli umowa nie spełnia wymogów transparentności, możliwe jest dochodzenie roszczeń, w tym zastosowanie sankcji kredytu darmowego.
Co powinienem zrobić, jeśli mam kredyt konsumencki?
Warto przeanalizować umowę pod kątem sposobu naliczania odsetek i obowiązków informacyjnych banku – najlepiej z pomocą profesjonalnego pełnomocnika.
Treść artykułu: Zespół Kancelarii Adwokatów i Radcow Prawnych Kałużyńska, Sokołowska i Wspólnicy sp. k.
