Nadchodzący wyrok TSUE w sprawie C-246/25 może istotnie wpłynąć na sytuację tysięcy kredytobiorców posiadających kredyty frankowe. Kluczowe pytanie brzmi: jakie są skutki usunięcia z umowy kredytowej aneksu wprowadzającego mechanizm indeksacji do CHF?
Czy oznacza to powrót do kredytu złotowego, czy nieważność całej umowy?
Na czym polega problem w sprawie C-246/25?
Spór nie dotyczy pierwotnej umowy kredytu, lecz jej późniejszej modyfikacji. W analizowanym stanie faktycznym:
- w 2007 r. zawarto umowę kredytu w PLN, oprocentowaną według WIBOR,
- w 2008 r. strony podpisały aneks przewalutowujący kredyt na CHF.
Aneks wprowadził mechanizm indeksacji oparty na kursach ustalanych jednostronnie przez bank oraz zmienił sposób oprocentowania na powiązany z LIBOR. W praktyce oznaczało to przeniesienie ryzyka walutowego na konsumenta.
To właśnie ten aneks (a nie pierwotna umowa) jest przedmiotem oceny pod kątem klauzul abuzywnych.
Stanowiska stron postępowania
Kredytobiorczyni podnosi, że aneks zawiera niedozwolone postanowienia umowne, które naruszają równowagę stron. W jej ocenie doszło do tak istotnej zmiany stosunku prawnego, że uzasadnione jest stwierdzenie nieważności całej umowy.
Z kolei bank wskazuje, że aneks został zawarty dobrowolnie, a klientka była świadoma jego konsekwencji. W ocenie banku brak jest podstaw do podważenia ważności umowy.
Pytanie prejudycjalne. Co budzi wątpliwości sądu?
Sąd krajowy dostrzegł możliwość uznania postanowień aneksu za abuzywne. Powstał jednak problem o charakterze systemowym:
Co dzieje się z umową po usunięciu wadliwego aneksu?
W związku z tym skierowano pytanie do TSUE w kontekście wykładni dyrektywy 93/13, w szczególności zasad skuteczności ochrony konsumenta.
Możliwe kierunki rozstrzygnięcia TSUE
Choć wyrok jeszcze nie zapadł, można wskazać trzy realne scenariusze interpretacyjne.
1. „Odfrankowienie” kredytu (powrót do PLN)
Trybunał może uznać, że wadliwy aneks nie wywołuje skutków prawnych. W konsekwencji umowę należy oceniać tak, jakby nigdy nie doszło do jej przewalutowania.
W praktyce oznaczałoby to:
- utrzymanie umowy w mocy jako kredytu złotowego,
- eliminację mechanizmu indeksacji,
- możliwość dochodzenia nadpłat przez kredytobiorcę.
To rozwiązanie jest często określane jako „odfrankowienie kredytu”.
2. Nieważność całej umowy kredytu
Drugi wariant zakłada, że abuzywność aneksu wpływa na cały stosunek prawny. Jeżeli usunięcie wadliwych postanowień uniemożliwia dalsze wykonywanie umowy, może dojść do jej unieważnienia w całości.
Skutkiem byłoby:
- wzajemne rozliczenie stron,
- zwrot świadczeń (kapitału i rat),
- definitywne zakończenie stosunku prawnego.
To rozwiązanie wpisuje się w dotychczasową linię orzeczniczą dotyczącą unieważnienia kredytów frankowych.
3. Utrzymanie umowy z częściową korektą
Najbardziej zachowawcze podejście polega na usunięciu jedynie konkretnych klauzul abuzywnych i ewentualnym ich zastąpieniu przepisami prawa krajowego.
W tym wariancie:
- umowa nadal obowiązuje,
- następuje jedynie korekta nieuczciwych mechanizmów,
- zakres rozliczeń jest ograniczony.
Dlaczego wyrok TSUE jest tak istotny?
Rozstrzygnięcie w sprawie C-246/25 może:
- ujednolicić orzecznictwo sądów w Polsce,
- określić granice ingerencji w umowy kredytowe,
- przesądzić o skutkach stosowania aneksów walutowych,
- wpłynąć na tysiące toczących się postępowań.
Z perspektywy kredytobiorców kluczowe będzie to, czy sądy będą mogły „cofnąć” skutki wadliwego aneksu, czy też konieczne będzie stwierdzenie nieważności całej umowy.
Sprawa C-246/25 przed TSUE | Podsumowanie
Sprawa C-246/25 przed TSUE dotyczy fundamentalnego zagadnienia: jakie konsekwencje prawne wywołuje wadliwy aneks do umowy kredytu. Możliwe są trzy kierunki:
- odfrankowienie kredytu i powrót do PLN,
- nieważność umowy kredytu,
- częściowe utrzymanie umowy po eliminacji klauzul abuzywnych.
Niezależnie od przyjętego rozwiązania, wyrok będzie miał znaczenie nie tylko dla polskich kredytobiorców, ale również dla całego rynku finansowego w Unii Europejskiej.
Najczęściej zadawane pytania:
Czy każdy aneks frankowy jest nieważny?
Nie. Każdy przypadek wymaga indywidualnej analizy. Kluczowe jest to, czy zawiera klauzule abuzywne, np. dotyczące dowolnego ustalania kursów walut przez bank.
Czy po wyroku TSUE kredyt automatycznie zostanie unieważniony?
Nie. Wyrok TSUE będzie wskazówką interpretacyjną dla sądów krajowych. Ostateczne rozstrzygnięcie zawsze zapada w konkretnej sprawie.
Co jest korzystniejsze – unieważnienie czy odfrankowienie?
To zależy od sytuacji kredytobiorcy. Unieważnienie umowy oznacza definitywne rozliczenie z bankiem, natomiast odfrankowienie kredytu pozwala utrzymać umowę, ale na korzystniejszych warunkach.
Treść artykułu: Zespół Kancelarii Adwokatów i Radcow Prawnych Kałużyńska, Sokołowska i Wspólnicy sp. k.
